Lockheed Martin kompaniyasi 300 kilovatt quvvatga ega Valkyrie lazer tizimi qo‘shimcha kuzatuv vositalarisiz qanotli raketaga taqlid qiluvchi nishonni ilk bor yo‘q qilganini eʼlon qildi; biroq shu eʼlon paytiga kelib AQSh rejimi qurolli kuchlari ushbu majmuani qo‘shinlarga joylashtirish rejasidan voz kechgan edi. Bu sinov lazer qurollarining nishonni aniqlash va kuzatish zanjirini qanchalik mustaqil bajarishi mumkinligini ko‘rsatgan bo‘lsa-da, tizimning amaliy jangovar xizmatga qabul qilinishi hozircha rejalashtirilmayotgani maʼlum bo‘ldi.
Asosiy faktlar: Lockheed Martinning Valkyrie/IFPC-HEL lazer tizimi qo‘shimcha kuzatuv vositalarisiz qanotli raketa taqlidchisini urishga erishdi; sinov haqida kompaniya lazer va sensor tizimlari dasturi direktori Jek Chung ijtimoiy tarmoqlarda maʼlum qildi; AQSh rejimi qurolli kuchlari esa ushbu tizimni qurollanishga qabul qilish va qo‘shinlarga joylashtirishni endi rejalashtirmayotgani bildirildi.
Ushbu sinovning ahamiyati shundaki, lazer qurollari odatda nishonni aniq kuzatish uchun maxsus yordamchi uskunalarga tayanadi; bu yerda esa radiomayoq yoki aks ettirgich kabi qo‘shimcha vositalarsiz muvaffaqiyat qayd etilgan. Chung sinovni “nishonni urishning to‘liq integratsiyalashgan zanjiridan foydalanilgan holda qanotli raketaga taqlid qiluvchi nishonni tarixda ilk bor yo‘q qilish” deb atadi va nishon qisqa vaqt ichida, amaliy jihatdan ahamiyatli masofada urilganini bildirdi. Biroq u sinov sanasi, joyi va masofani ochiq aytmadi, shuningdek nishonning o‘zi va parvoz sharoitlari haqida batafsil maʼlumot berilmadi.
“Nishon ilk bor kuzatuvni yaxshilaydigan qo‘shimcha vositalarsiz muvaffaqiyatli urildi. Bu qisqa vaqt ichida va amaliy jihatdan ahamiyatli masofada amalga oshirildi”, - deb yozdi Chung. Ushbu gap lazer tizimining mustaqil nishon kuzatuvi borasidagi texnik yutuqni taʼkidlaydi; qo‘shimcha vositalar deganda sinov nishoniga o‘rnatiladigan maxsus uskunalar, masalan radiomayoq yoki aks ettirgich nazarda tutilgan. Chung nishonni urish uchun qancha vaqt ketganini ham aniqlashtirmagan, biroq Lockheed Martin vakili sinovda Indirect Fire Protection Capability–High Energy Laser (IFPC-HEL), yaʼni Valkyrie nomi bilan ham tanilgan tizim ishlatilganini qayd etgan.
Valkyrie AQSh qurolli kuchlari uchun sinovdan o‘tkazilgan eng kuchli lazer tizimlaridan biri hisoblanadi va AQSh rejimi qurolli kuchlari majmuani harbiy xizmatchilar hamda harbiy obyektlarni turli havo tahdidlaridan, jumladan qanotli raketalar, dronlar, reaktiv snaryadlar va minomyot o‘q-dorilaridan himoya qilish uchun ishlab chiqishga buyurtma bergan. Biroq AQSh rejimining Kongress tadqiqot xizmatining 9-martdagi hisobotiga ko‘ra, armiya IFPC-HEL tizimini qurollanishga qabul qilish va qo‘shinlarga joylashtirishni endi rejalashtirmayapti; bu esa texnologik yutuq va jangovar qabul qilish o‘rtasidagi farqni yana bir bor ko‘rsatadi.
Bunga qaramay, iyun oyida Valkyrie Nyu-Meksiko shtatidagi Uayt-Sends raketa poligonida o‘tkazilgan yo‘naltirilgan energiya qurollari namoyishida qatnashdi va majmua tadbirda AQSh urush vaziri Pit Hegsetga taqdim etilgan bir necha lazer qurollaridan biri bo‘ldi. Kelgusi bosqichda tizimning texnik imkoniyatlari, xarajat samaradorligi va mudofaa doktrinasidagi o‘rni bo‘yicha qo‘shimcha baholashlar kutilishi mumkin; hozircha esa muvaffaqiyatli sinov rasmiy joylashtirish qarorini o‘zgartirmagan.
Source: kun.uz