Pokiston, Eron bilan 900 kilometrlik chegaraga ega bo‘lib, millionlab ishchilari Saudiya Arabistoni va boshqa Fors ko‘rfazi davlatlarida yashaydi. 2025-yil sentyabr oyida Pokiston va Saudiya Arabistoni o‘rtasida imzolangan o‘zaro mudofaa shartnomasi har ikki tomonning bir-biriga qarshi tajovuzni o‘ziga qarshi tajovuz deb hisoblashini nazarda tutadi. Bu shartnoma hozirgi urush sharotilarida sinovdan o‘tmoqda.
Pokiston tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari Ishoq Dor, Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroghchiga Saudiya Arabistoni bilan shartnoma mavjudligini eslatgan. Eron tarafi Saudiya Arabistoni hududidan o‘ziga qarshi hujumlar uchun foydalanilmasligi kafolatini so‘ragan, Pokiston esa bu kafolatlarni olgan. Biroq, 6-mart kuni Saudiya Arabistoni mudofaa vazirligi uchta ballistik raketani ushlab qolganini e’lon qildi, shundan so‘ng Pokistonning harbiy rahbariyati darhol Ar-Riyodga safar qildi.
Tahlilchilar Pokistonning ikki yaqin sherik – Eron va Saudiya Arabistoni o‘rtasida muvozanat saqlashining tobora qiyinlashayotganini ta’kidlaydilar. Pokiston 2015-yilda Yamendagi harbiy ittifoqqa qo‘shilishdan bosh tortgan, ammo endi shartnoma majburiyatlari uni qiyin vaziyatga solmoqda. Ar-Riyodda joylashgan King Faysal tadqiqot markazining o‘rindoshi Umer Karimning so‘zlariga ko‘ra, agar Pokiston o‘z majburiyatlarini bajarmasa, Saudiya Arabistoni bilan munosabatlar jiddiy zarar ko‘radi.
Pokiston uchun muammo shundaki, u Eronni oddiy dushman sifatida ko‘ra olmaydi. Ikki davlat uzoq chegaraga, muhim savdo aloqalariga va diplomatik aloqalarga ega. Pokistonning Eronning barqarorligi va hududiy yaxlitligini ta’minlashda milliy manfaatlari bor. Islomoboddagi Kvayd-i-Azam universiteti professori Ilhon Niazning ta’kidlashicha, Eronning parchalanishi yoki Isroil ta’sirining kengayishi Pokiston uchun katta xavf tug‘diradi.
Urushning ichki oqibatlari ham sezilarli: Oliy rahbar Ali Xomeneiyning o‘ldirilishidan keyin Pokistonda namoyishlar bo‘lib, 23 kishi halok bo‘ldi, Gilgit-Baltistonda harbiy kuchlar joylashtirildi va uch kunlik komendant soati joriy qilindi. Pokistondagi shia jamoasi (aholining 15-20 foizi) Eron bilan bog‘liq voqealar atrofida faollashadi, bu mamlakatdagi mazhabiy ziddiyatlarni kuchaytirishi mumkin.
Pokistonning Balochiston viloyati Eron bilan chegaradosh bo‘lib, u yerda o‘n yilliklar davom etgan separatistik harakat faol. Har qanday harbiy harakat mazhabiy bo‘linishlarni kuchaytirishi mumkin. Tahlilchilarning fikriga ko‘ra, Pokistonning Eron hududiga qarshi to‘g‘ridan-to‘g‘ri hujum qilishi real variant emas, chunki bu ichki muammolarni keltirib chiqaradi.
Pokistonning eng mumkin bo‘lgan roli Saudiya Arabistoniga havo mudofaasi sohasida yordam ko‘rsatish yoki maxfiy operatsion qo‘llab-quvvatlash bo‘lishi mumkin. Biroq, bu Pokistonni urush tomoniga aylantiradi. Hozirgi vaqtda Islomobodning asosiy karti diplomatik aloqalarni saqlab qolish va ikki tomon o‘rtasida vositachilik qilishdir. Agar Fors ko‘rfazi davlatlari urushga to‘liq kirsa, Pokiston iqtisodiyotiga jiddiy zarar etishi mumkin, chunki millionlab pokistonlik ishchilarning pul o‘tkazmalari va energiya narxlari o‘sishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com