Toshkent fotouyida xalq rassomi, Badiiy akademiya akademigi Anvar Mamadjanovning “Urush bolalari” nomli shaxsiy ko‘rgazmasi ochildi. Ekspozitsiya Ikkinchi jahon urushi boshlanganining 85 yilligiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda birinchi marta “Bolalikda qolganlar” grafik sikli namoyish etilmoqda. Ushbu turkum 1941 yil voqealari tufayli voyaga yetishga ulgurmagan bolalarning ta’sirchan portretlaridan iborat.
Anvar Mamadjanov uchun urush shaxsiy mavzudir. Uning otasi Alimjon ota butun urushni oddiy askar sifatida o‘tagan. Rassomning eslashicha, otasi urush haqida gapirishni yoqtirmas, ko‘zlari bilan gapirardi. Aynan shu nigoh, so‘zsiz ifoda, butun ko‘rgazmaning tiliga aylangan.
Ekspozitsiya “101 o‘zbek” va “...Biz ham shunday qila olarmidik?” kabi taniqli sikllarni, shuningdek, birinchi marta taqdim etilgan “Bolalikda qolganlar” turkumini o‘z ichiga oladi. Ushbu grafik portretlar qalam va tush bilan chizilgan bo‘lib, muallif ular ustida bir necha yil ishlagan, fotoarxivlar, kitoblar va urush haqidagi guvohliklarga tayangan.
Rassom keng ko‘lamli syujetlardan ko‘ra tafsilotlarga e’tibor qaratadi. Uning uchun yuzlardan ko‘ra ko‘zlar muhimroq. “Men yuz tafsilotlariga emas, nigohga ko‘proq e’tibor beraman, – deydi Mamadjanov. – O‘n ikki yoki sakkiz yoshli bolaning ko‘zlarida katta yoshli odamning tajribasi o‘qiladi.”
Barcha asarlar haqiqiy bolalarning portretlari bo‘lib, ularning taqdirlari arxiv materiallari asosida qayta yaratilgan. Deyarli barcha ishlar oq-qora grafikada bajarilgan, faqat o‘q izi qizil rangda – bu hayotni uzib qo‘yadigan nuqta.
Ko‘rgazma ochilish kuni Toshkentda kuchli yomg‘ir yog‘di, ammo zal to‘la edi. Tadbirga Benkov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan badiiy maktabining o‘quvchilari ham keldi. Shogirdi Ezozа Payziyevaning so‘zlariga ko‘ra, Mamadjanov nafaqat texnikaga, balki o‘ziga ishonchga ham o‘rgatgan.
“Urush bolalari” ko‘rgazmasi 28 iyungacha davom etadi. U O‘zbekiston Badiiy akademiyasi tomonidan Rossiya elchixonasi ko‘magida o‘tkazilayotgan “Eslab qolish vasiyat qilingan” yillik aksiyasi doirasida tashkil etilgan.
Source: podrobno.uz