O'zbekistonda jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar (Public Interest Entities — PIE)ning huquqiy maqomi rasman joriy etildi va ularning birinchi reyestri e'lon qilindi. Yangi tizim iqtisodiyot va jamiyatda muhim rol o'ynaydigan kompaniyalar uchun hisobot, audit va boshqaruvga oid maxsus talablarni o'z ichiga oladi.
2026-yil iyun holatiga ko'ra, reyestrga 425 ta tashkilot kiritilgan bo'lib, ular mamlakatning eng yirik kompaniyalari va moliyaviy institutlaridir. Ular orasida Navoiy va Olmaliq kon-metallurgiya kombinatlari, “O'zbekneftgaz”, “O'zbekiston temir yo'llari”, Uzbekistan Airports, Uzbektelecom, UzAuto Motors, yirik banklar – O'zbekiston Milliy banki, “O'zpromstroybank”, “Asakabank”, “Agrobank”, “Ipoteka-bank”, “Xalq bank”, “Kapitalbank”, “Hamkorbank”, Anor Bank, Octobank, raqamli iqtisodiyot va chakana savdo vakillari – Uzum Market, Uzum Bank, Uzum Nasiya, Click, Payme, Paynet, Oson, Humans, shuningdek Korzinka tarmog'i va boshqa belgilangan mezonlarga javob beradigan tashkilotlar bor.
Tashkilotlar toifalar bo'yicha quyidagicha taqsimlangan: 96 kompaniya – aktsiyalari birjada kotirovka qilingan va ommaviy savdolarda ishtirok etuvchi tashkilotlar; 226 tashkilot – moliyaviy sektor, shu jumladan tijorat banklari, mikromoliyaviy banklar va tashkilotlar, faktoring kompaniyalari, ipoteka qayta moliyalashtirish tuzilmalari, kafillik tashkilotlari, to'lov tizimlari operatorlari va to'lov tashkilotlari; 14 tashkilot – investitsiya fondlari va birjalar; 44 korxona – davlat ulushi 50% va undan ortiq bo'lgan, aktivlar va daromad bo'yicha belgilangan talablarga javob beradigan kompaniyalar; 132 tashkilot – ikki yil ketma-ket aktivlari va sof daromadi kamida 1 million BRV (412 milliard so'm) va xodimlari soni kamida 500 kishi bo'lgan yirik korxonalar.
Jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar reyestri Yagona hukumat portalida e'lon qilingan. Yangi qoidalarga ko'ra, 2027-yil 1-yanvardan boshlab PIElar buxgalteriya hisobini Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (XMHS) bo'yicha yuritishi, 2028-yil yakunlari bo'yicha esa auditorlik xulosalari bilan hisobotlarni tuzishi va e'lon qilishi shart. Istisno sifatida qonunchilikda xalqaro standartlarga o'tishning erta muddatlari nazarda tutilgan tashkilotlar hisoblanadi.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi yangi maqomni joriy etishni taklif qilgan bo'lib, kompaniyalarni tanlash mezonlarini tasdiqlash va rasmiy reyestrni shakllantirish mamlakatda moliyaviy hisobot va auditning shaffofligi va sifatini oshirishda muhim qadam bo'lishini ta'kidladi. Yangiliklar jamiyat va iqtisodiyotga ta'sir ko'rsatadigan kompaniyalar faoliyati monitoringini kuchaytirish, korporativ boshqaruvni takomillashtirish, xalqaro moliyaviy hisobot standartlarini qo'llashni kengaytirish va O'zbekistonning investitsion jozibadorligini oshirish imkonini beradi.
Source: podrobno.uz