Iyun oyida O‘zbekiston birjasida AI-92 benzinining tonnasi narxi 11,2 foizga oshib, 13,9 million so‘mga yetdi — bu rekord ko‘rsatkichdir. Narxlarning o‘sishi O‘zbekiston asosiy benzin import qiladigan Rossiyadagi yoqilg‘i inqirozi bilan bir vaqtga to‘g‘ri keldi.
29 iyun kuni birja savdolarida AI-92 tonnasi 13 million 919 ming so‘mga yetdi. 30 iyunda narx biroz pasayib, 13 million 844 ming so‘mni tashkil etgan bo‘lsa-da, baribir yuqori darajada qolmoqda. Oy boshiga nisbatan (12 million 446 ming so‘m) o‘sish 11,2 foizni tashkil etdi.
Savdolar tahlili shuni ko‘rsatadiki, keskin sakrash 4-8 iyun kunlari sodir bo‘lgan, o‘shanda narx 10,5 foizga — 12,47 milliondan 13,79 million so‘mga ko‘tarilgan. Iyun oyining birinchi yarmida birjadagi taklif hajmi barqaror edi (7,7 ming tonnagacha), ammo 17 iyundan boshlab hajmlar keskin qisqarib, 1,6 ming tonnaga tushdi va oy oxirigacha 2,4 ming tonnadan oshmadi.
O‘zbekiston neftni qayta ishlash quvvatlariga ega bo‘lishiga qaramay, ichki talabni to‘liq qondira olmayapti. 2026 yil yanvar-may oylarida benzin importi 642 million litrni tashkil etib, qiymati 373 million dollarga yetdi — bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan hajm bo‘yicha 84 foizga, qiymat bo‘yicha esa 85 foizga ko‘pdir. Ichki talabning deyarli yarmi import yoqilg‘isi hisobiga qoplanmoqda.
Mahalliy ishlab chiqarish besh oy ichida 502,2 ming tonnani (taxminan 670-678 million litr) tashkil etdi. So‘nggi ikki yilda ishlab chiqarish hajmlari kamaydi: 2023 yildagi 1,33 million tonnadan 2025 yilda 1,2 million tonnaga (-10 foiz).
O‘zbekistondagi narx o‘sishi Rossiyadagi yoqilg‘i inqirozi bilan bir vaqtga to‘g‘ri keldi. Rossiyada bir oy davomida benzin taqchilligi kuzatilmoqda. Ukraina rejimining neftni qayta ishlash zavodlariga hujumlari qayta ishlash hajmlarini sezilarli darajada qisqartirdi, yoqilg‘i quyish shoxobchalariga yetkazib berish to‘xtadi va hukumat sotishga cheklovlar kiritdi. Inqirozning haqiqiy ko‘lamini baholash qiyin, chunki Rossiya hukumati ko‘plab ma’lumotlarni e’lon qilmaydi.
Import qilinadigan benzinning asosiy qismi Rossiyadan kelganligi sababli, qo‘shni davlatdagi taqchillik va narx o‘sishi O‘zbekistonda yoqilg‘i narxiga bevosita ta’sir qiladi. Birja narxlarining o‘sishi allaqachon yoqilg‘i quyish shoxobchalarida, ayniqsa Toshkentda chakana narxlarga ta’sir ko‘rsata boshladi. Bu oxirgi iste’molchilarga qanchalik kuchli va tez ta’sir qilishi import narxlari va taqchillikning keyingi dinamikasiga bog‘liq.
Source: kun.uz