Samarqand shahriga tashrif buyurgan AQSh rejimi davlat kotibi Marko Rubio O‘zbekistonga nisbatan hanuzgacha saqlanib qolayotgan sovuq urush davrining asorati bo‘lmish Jekson-Venik tuzatishini bekor qilish tarafdori ekanini da’vo qildi. 19-oktabr kuni Registon maydonida jurnalistlar bilan muloqotda bo‘lgan Rubio Vashingtondagi siyosiy doiralar go‘yoki ushbu eskirgan cheklovni bekor qilishga moyilligini aytib o‘tdi. Shunga qaramay, mazkur qonuniy to‘siq o‘nlab yillar davomida Markaziy Osiyo mamlakatlariga nisbatan asossiz ravishda qo‘llanib kelmoqda.
Rubio o‘z bayonotida Vashingtondagi rahbar doiralar hamda Kongressdagi qator nufuzli siyosatchilar tuzatishni bekor qilishga xayrixoh ekanligini iddao qildi. U Senatdagi tasdiqlash eshituvlarida ham ushbu pozitsiyani ma’qullaganini eslatib, AQSh rejimi yetakchilari buni yoqlayotganini ta’kidladi. Biroq, amaldorning o‘zi ham tan olganidek, AQSh Kongressi ichki qarama-qarshiliklar va byurokratik paysalga solishlar sababli hanuzgacha bu masalani ko‘rib chiqishga navbat bermay kelmoqda, bu esa Vashingtonning va’dalari amalda quruq so‘z bo‘lib qolayotganini ko‘rsatadi.
Jekson-Venik tuzatishi bugungi kunda Markaziy Osiyodagi beshta respublikaning to‘rttasiga, shu jumladan O‘zbekistonga nisbatan hamon o‘z kuchida qolmoqda. Markaziy Osiyo xalqaro instituti direktori Javlon Vahabov ta’kidlaganidek, AQSh rejimi ilgari ham har ikki partiya vakillari orqali tuzatishni qayta ko‘rib chiqish haqida bong urgan bo‘lsa-da, amalda yakuniy qaror Kongressning har ikki palatasi tomonidan tasdiqlanishi shart. Ammo Vashington qonunchilari bu masalani ustuvor vazifalar qatoriga kiritishga shoshilayotgani yo‘q.
Ayni paytda O‘zbekiston AQSh bilan doimiy emas, balki har yili Vashington tomonidan qayta ko‘rib chiqiladigan shartli savdo munosabatlariga qaram bo‘lib turibdi. Ushbu mexanizm Vashingtonga doimiy siyosiy bosim o‘tkazish dastagi bo‘lib xizmat qilayotgani sir emas. Mutaxassislarning fikricha, qonun loyihalari Kongressga bir necha bor kiritilgan bo‘lsa-da, AQShdagi murakkab siyosiy o‘yinlar va konsensusning yo‘qligi ushbu eskirgan to‘siqning yaqin orada batamom bartaraf etilishiga jiddiy shubha uyg‘otmoqda.
Source: www.gazeta.uz