O‘zbekistonda malakali investorlar va yuridik shaxslar uchun xorijiy kompaniyalarning aksiyalari va obligatsiyalarini, shuningdek birja investitsiya fondlari (ETF) paylarini mahalliy fond birjalari hamda investitsiya vositachilarining elektron platformalari orqali sotib olish imkonini beruvchi yangi tartib joriy etilmoqda. Yangi qoidalar Adliya vazirligi tomonidan ro‘yxatdan o‘tkazildi; ular kapital bozori uchun «Regulyator qumqutisi» deb ataladigan maxsus huquqiy tartib doirasida amal qiladi. Sotib olinadigan aktivlar cheklangan bo‘ladi: faqat Istiqbolli loyihalar milliy agentligining maxsus reyestriga kiritilgan xorijiy qimmatli qog‘ozlarga ruxsat beriladi. Qarz mablag‘lari hisobidan xorijiy qimmatli qog‘ozlarni sotib olish taqiqlanadi, barcha hisob-kitoblar xorijiy valyutada amalga oshiriladi.
Asosiy faktlar: O‘zbekiston malakali investorlar va kompaniyalar uchun xorijiy qimmatli qog‘ozlarga mahalliy bozor infratuzilmasi orqali nazorat qilinadigan kirish imkonini ochmoqda. Faqat maxsus reyestrga kiritilgan aktivlar savdoga qo‘yiladi, qarz mablag‘laridan foydalanish taqiqlanadi. Xorijiy investorlar uchun O‘zbekiston kompaniyalarining aksiya va obligatsiyalarini respublikada brokerlik hisobvarag‘ini ochmasdan sotib olish soddalashtirilishi mumkin.
Yangi tartib O‘zbekiston kapital bozorini rivojlantirish va xalqaro moliyaviy vositalarga kirishni kengaytirish bo‘yicha kengroq islohotlar doirasida qabul qilinmoqda. Ishtirokchilarni malakali investorlar va yuridik shaxslar bilan cheklash transchegaraviy operatsiyalar, depozitar mexanizmlar va valyuta hisob-kitoblarini nazorat qilinadigan sharoitda sinovdan o‘tkazish imkonini beradi. Xorijiy aktivlar reyestri regulator uchun qo‘shimcha filtr vazifasini bajaradi, «qumquti» formati esa operatsion, muvofiqlik va valyuta risklarini kuzatishga imkon beradi.
Hujjatda aniq muddatlar va protsedura talablari belgilangan. Xorijiy qimmatli qog‘ozlarni muomalaga qabul qilish bo‘yicha arizalarni vakolatli organ 10 ish kuni ichida ko‘rib chiqishi kerak. Investor topshirig‘iga ko‘ra pul o‘tkazmalari uch bank kuni ichida bajarilishi lozim. Investitsiya vositachisi bilan shartnomani raqamli identifikatsiyadan o‘tgandan so‘ng masofadan turib tuzish mumkin bo‘ladi. Hisob-kitoblar xorijiy valyutada amalga oshiriladi, O‘zbekiston birjalari va vositachilar platformalari orqali operatsiyalar yangi ro‘yxatga olish va hisobot talablariga muvofiq bajariladi.
Istiqbol reyestrning qanchalik tez to‘ldirilishiga, vositachilarning xorijiy aktivlar bilan ishlashga tayyorligiga, shuningdek raqamli identifikatsiya va valyuta hisob-kitoblari jarayonlarining barqarorligiga bog‘liq. Bozor ishtirokchilari mexanizm faqat malakali investorlar bilan cheklanib qoladimi yoki bosqichma-bosqich kengaytiriladimi, buni kuzatadi. Hozircha yangi qoidalar ehtiyotkorona ochilishdan dalolat beradi: ular investitsiya imkoniyatlarini kengaytiradi va bozor infratuzilmasini yaxshilashi mumkin, biroq transchegaraviy risklarni nazorat qilish uchun qat’iy cheklovlarni saqlab qoladi.
Source: podrobno.uz