O‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasi 2017–2025-yillardagi yalpi ichki mahsulotning yillik va choraklik ko‘rsatkichlarini qayta ko‘rib chiqdi. 13-noyabr kuni bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida e’lon qilingan yangilangan ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yil uchun nominal YAIM avvalgi 1849,7 trln so‘m (147 mlrd dollar) o‘rniga 2126,8 trln so‘m (169 mlrd dollar) deb belgilandi. Farq 277,1 trln so‘mga (22 mlrd dollar) yoki 15 foizga yetdi. Qayta hisob-kitob aholi va qishloq xo‘jaligini ro‘yxatga olish natijalari, korxona va tashkilotlarning yangilangan hisobotlari, xalqaro standartlar hamda XVJ ekspertlarining tavsiyalari asosida amalga oshirildi.
Asosiy faktlar: 2025-yil nominal YAIM 2126,8 trln so‘m (169 mlrd dollar) deb qayta baholandi; avvalgi ko‘rsatkich 1849,7 trln so‘m (147 mlrd dollar) edi. Real YAIM o‘sishi 7,7 foizdan 7,8 foizga, aholi jon boshiga nominal YAIM 48,8 mln so‘mdan 55 mln so‘mga yoki 3881 dollardan 4373 dollargacha oshdi. O‘rtacha yillik aholi soni 37,9 mln kishi o‘rniga 38,7 mln kishi deb qayta hisoblandi.
Qayta ko‘rib chiqish nafaqat 2025-yil, balki oldingi sakkiz yillik ko‘rsatkichlarni ham qamrab oldi. 2017-yilda nominal YAIM 369,6 trln so‘mdan 427,6 trln so‘mgacha, ya’ni 15,7 foizga oshirildi va bu barcha qayta ko‘rilgan yillar ichidagi eng katta nisbiy o‘zgarish bo‘ldi. 2024-yilda ko‘rsatkich 1535,4 trln so‘mdan 1754,7 trln so‘mgacha (+14,3 foiz) yetdi; boshqa yillarda o‘sish 13,6–14,5 foiz oralig‘ida qayd etildi. Real o‘sish sur’atlarida o‘zgarishlar nisbatan kichik bo‘ldi: 2018-yilda 5,7 foizdan 5,5 foizga, 2019-yilda 6,8 foizdan 7,0 foizga, 2020-yilda 1,6 foizdan 1,8 foizga, 2021-yilda 8,2 foizdan 8,4 foizga, 2022-yilda 6,1 foizdan 6,4 foizga, 2023-yilda 6,3 foizdan 6,4 foizga, 2024-yilda 6,7 foiz darajasida qoldi, 2025-yilda esa 7,7 foizdan 7,8 foizga ko‘tarildi. Eng katta real o‘zgarish 2022-yilda +0,3 foiz band bilan kuzatildi.
Milliy statistika qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Zohidjon Ziyayev nominal YAIMning oshishini qo‘shimcha iqtisodiy o‘sish deb qabul qilmaslik kerakligini ta’kidladi. 'Eng muhimi — bu iqtisodiyotda yangi o‘sish yuz berganini anglatmaydi. Ko‘rsatkichlarga o‘zgartirishlar hisob-kitoblar aniqlashtirilgani natijasida kiritildi. Buni iqtisodiy faoliyatning to‘liqroq va aniqroq hisobga olingani natijasi deb qarash lozim', dedi u. Milliy hisoblar boshqarmasi boshlig‘i Umarjon Obidov esa turli yillardagi ko‘rsatkichlarning o‘zaro qiyosiyligini saqlab qolishga intilinganini, buning uchun ishlab chiqarish hajmi o‘zgarishi va narxlar ta’sirini alohida baholash imkonini beruvchi xalqaro uslubiy tavsiyalardan foydalanilganini qayd etdi. Qo‘mita qayta hisobga ta’sir ko‘rsatgan uchta asosiy omilni ham sanab o‘tdi, taqdimotda ularning eng katta ulushi alohida qayd etildi.
Yangilangan ko‘rsatkichlar statistika tizimidagi keyingi hisob-kitoblar, makroiqtisodiy tahlil, byudjet rejalashtirish, investitsiya qarorlari va ijtimoiy dasturlarni baholash uchun muhim asos bo‘ladi. Shu bilan birga, rasmiylar nominal hajmdagi o‘zgarishni yangi iqtisodiy o‘sish sifatida talqin qilmaslikka chaqirmoqda. Keyingi bosqichda qayta hisob-kitob metodologiyasi, sektorlar bo‘yicha batafsil ma’lumotlar va choraklik ko‘rsatkichlarning yangilangan tafsilotlari e’lon qilinishi kutilmoqda; bu esa iqtisodiyot hajmi va real o‘sish dinamikasini yanada aniqroq baholashga yordam beradi.
Source: www.gazeta.uz