O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev chorshanba kuni bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda “Yashil makon” umummilliy loyihasi ijrosini tanqid qildi; bu haqda uning matbuot xizmati xabar berdi. Uning qayd etishicha, 8-noyabrda boshlangan kuzgi ekish mavsumida ayrim hududlarda ishlar yetarli sur’atda olib borilmayapti, Toshkent, Samarqand va Jizzax viloyatlarida reja ortda qolgan. Bahorda ekilgan ko‘chatlarning uchdan biri nobud bo‘lgan, avvalgi yillardagi kabi hisobotlarda qo‘shib yozish holatlari ham aniqlangan. Shu bilan birga, davlat rahbari asosiy mezon ekilgan daraxtlar soni emas, balki ularning tutib ketishi va keyingi yillarda to‘laqonli o‘sishi bo‘lishi kerakligini yana bir bor ta’kidladi.
Asosiy faktlar: “Yashil makon” dasturi 2021-yil noyabrda boshlangan va yiliga 200 million tup daraxt ekishni ko‘zda tutadi; kuzgi mavsum 8-noyabrdan boshlangan, ammo Toshkent, Samarqand va Jizzax viloyatlarida reja ortda qolgan. Bahorda ekilgan ko‘chatlarning uchdan biri nobud bo‘lgan, joriy yilda esa kamida 90−95 foiz tutib ketish ta’minlanishi topshirildi.
“Yashil makon” 2021-yil noyabrda boshlangan, keyingi yil bahorida prezident hisobotlarga qo‘shib yozish holatlari haqida gapirgan va daraxt ekish masalasiga “beparvolik”ni tanqid qildi. 2022-yil yozida Hisob palatasi bahorgi ekish mavsumida millionlab daraxtlar hisobotlarga qo‘shib yozilgani, ayrim ko‘chatlar bahor tugamasidan qurib qolgani, ko‘pchiligi esa sug‘orish imkoni bo‘lmagan joylarga ekilganini ma’lum qilgan. Keyingi yillarda ham shunday mazmundagi bayonotlar yangradi: o‘tgan kuzda bahorda ekilgan 137 million tup daraxt va butadan 27,5 millioni yoki 20 foizi qurib qolgani xabar qilingan, sabablari orasida issiqning erta boshlangani ham ko‘rsatilgan. Bu tarixiy fon loyihaning asosiy muammosi son emas, balki ekologik moslik va parvarish ekanini ko‘rsatadi.
Prezident asosiy mezon ekilgan daraxtlar soni emas, balki ularning tutib ketishi va keyingi yillarda to‘laqonli o‘sishi bo‘lishi kerakligini yana bir bor ta’kidladi. Uning fikricha, har bir hududning iqlim va tuproq xususiyatlarini hisobga olib, qurg‘oqchilik, issiq va tuproq sho‘rlanishiga chidamli daraxt turlarini tanlash, sug‘orish tizimlarini yaratish hamda ko‘chatlarni muntazam parvarish qilish zarur. Ko‘kalamzorlashtirishda mahalliy tabiiy-iqlim sharoitiga moslashgan va parvarishi qiyin bo‘lmagan o‘simliklardan kengroq foydalanishga alohida e’tibor qaratildi. Mahalliy gul va manzarali o‘simliklar yetishtirishga ixtisoslashgan ko‘chatxonalar tashkil etish taklif qilindi; ko‘p sug‘orish talab qiladigan maysazorlar o‘rniga tojixo‘roz, rayhon, jambul va mahalliy butalarni ko‘proq ekish tavsiya etildi. Har bir mahallada har bir aholiga kamida uchtadan daraxt ekish, yashil hududlarni kengaytirish, shuningdek, bu ishlar natijasi uchun mahalla raislari va o‘rmon xo‘jaligi xodimlarining mas’uliyatini oshirish vazifasi qo‘yildi.
Joriy yilda ekiladigan ko‘chatlarning kamida 90−95 foizi tutib ketishini ta’minlash, shuningdek, avvalgi yillarda barpo etilgan yashil maydonlarni asrash va tegishli parvarish qilish bo‘yicha aniq choralar ko‘rish topshirildi. Endi e’tibor hisobotdagi sonlardan ko‘ra real natijaga, mahalliy sharoitga mos turlarni tanlash, sug‘orish va parvarishga qaratiladi. Kuzgi mavsumda orqada qolgan hududlar rejasini qayta tiklashi, mahalla va o‘rmon xo‘jaligi tuzilmalari esa nazoratni kuchaytirishi kutiladi. Prezident ekish ishlari bo‘yicha hisobotlarning haqqoniyligini ta’minlashni ham topshirgan, shuning uchun keyingi hisobotlarda ekilgan va tutib qolgan ko‘chatlar alohida hisobga olinishi mumkin.
Source: www.gazeta.uz