Adliya vazirligi 21-noyabr kuni Vazirlar Mahkamasining «O‘zbek alifbosiga kiritilgan o‘zgartirishlarni jamiyat hayotining barcha sohalariga joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qarori loyihasini jamoatchilik muhokamasi uchun e’lon qildi. Hujjat davlat organlari, ta’lim muassasalari, ommaviy axborot vositalari, biznes va raqamli xizmatlarning yangilangan lotin alifbosiga bosqichma-bosqich o‘tishini nazarda tutadi, muhokama esa 6-dekabrga qadar davom etadi.
Asosiy faktlar: Prezident Shavkat Mirziyoyev 21-oktabr kuni o‘zbek alifbosining to‘rtta harfini o‘zgartirish to‘g‘risidagi qonunni imzolagan; yangilangan alifbo 28 ta harf va bitta tutuq belgisidan iborat; qonun 2027-yil 22-apreldan kuchga kiradi va muhokama 6-dekabrga qadar davom etadi.
Bu jarayon o‘zbek tilining lotin yozuviga bosqichma-bosqich o‘tishini yakunlash va yagona imlo standartini joriy etishga qaratilgan. Qonun kuchga kirgunga qadar ham davlat muassasalari, tashkilotlar, korxonalar va boshqa manfaatdor tomonlarga ish yuritishda yangilangan alifbodan foydalanishni boshlash tavsiya etiladi, bu esa texnik va kadrlar tayyorgarligini oldindan ta’minlashga yordam beradi.
Qonun kuchga kirganidan so‘ng ID kartalar, biometrik xorijga chiqish pasportlari, haydovchilik guvohnomalari, avtomobillarning texnik pasportlari va kadastr hujjatlari yangilangan alifbodan foydalangan holda rasmiylashtiriladi; avval tayyorlangan blankalardan 2028-yil 1-yanvarga qadar foydalanishga ruxsat beriladi. Alifbo o‘zgartirilgunga qadar berilgan hujjatlar o‘z yuridik kuchini saqlab qoladi, shu jumladan shaxsiy va mulkiy huquqlarni tasdiqlovchi hujjatlar. Davlat organlari fuqarolarga xizmat ko‘rsatishni, hujjatlarni qabul qilishni yoki shaxsni tasdiqlashni faqat ism, familiya yoki otasining ismi yozilishidagi farqlar tufayli rad etishi taqiqlanadi; xizmat guvohnomalari rejali almashtirish jarayonida yangi alifboga o‘tkaziladi, milliy valyuta va qimmatli qog‘ozlarni qayta rasmiylashtirish esa talab etilmaydi.
Ta’lim tizimida o‘tish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi: 1−11-sinflar uchun darsliklar va o‘quv-metodik majmualar 2027−2031-yillarda yangi qoidalarga muvofiqlashtiriladi, yangilangan harfli darsliklar 2027/2028 o‘quv yilidan boshlab birinchi sinf o‘quvchilariga joriy etiladi. Qolgan darsliklar qayta nashr etishning belgilangan davriyligini hisobga olgan holda yangilanadi, buning uchun amaldagi nashrlar inventarizatsiyadan o‘tkaziladi va sinflar, fanlar hamda o‘quv yillari kesimida almashtirish jadvali tuziladi. 5−11-sinf o‘quvchilari uchun imlo savodxonligini baholashda vaqtinchalik yengilliklar 2028-yil 1-avgustga qadar amal qiladi, pedagoglar uchun malaka oshirish kurslari, seminar va treninglar tashkil etiladi, maktabgacha yoshdagi bolalar uchun esa maxsus alifbalar, plakatlar, o‘rgatuvchi o‘yinlar va multfilmlar ko‘zda tutilgan. OAV va bosma mahsulotlar qonun kuchga kirganidan so‘ng yangilangan alifbodan foydalanadi, tahririyatlar texnik vositalarni tayyorlashi va xodimlarni yangi qoidalarga o‘qitishi kerak.
Loyihada boshqa tillardagi matnlar, xorijiy jismoniy va yuridik shaxslarning ismlari va nomlari, tovar belgilari, firma nomlari, bibliografik iqtiboslar, tarixiy hujjatlardan parchalar, arxiv materiallari hamda qonunchilik bilan alohida tartib belgilangan yozuvlar asl holida keltirilishi mumkin. Jamoatchilik muhokamasi yakunlangach, hukumat loyihani yakuniy holatga keltirishi va ijro mexanizmlarini aniq belgilashi kutilmoqda; shu bilan birga, 2027-yilda to‘rtta yangilangan harf bosh qahramon bo‘ladigan «Sehrli harflar sarguzashtlari» nomli to‘rt qismli multserial yaratish taklif etilmoqda.
Source: www.gazeta.uz