O‘zbekiston Oliy Majlisining Senati palatasi “Shaharsozlik renovatsiyasi to‘g‘risida”gi qonun loyihasini qaytargani haqida 5-mart kuni bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida ma’lum qilindi. Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qo‘mitasi raisi Sherzod Kudbiyev hamda qurilish vaziri Sherzod Hidoyatov ishtirok etgan tadbirda, qonun loyihasining taqdiri haqida savol berilganda, rasmiylar to‘g‘ridan-to‘g‘ri javob bermadi. Biroq, vazir Hidoyatov mikrofonga tushib qolgan suhbatda: “Senat esa [loyihani] qaytardi. Aholining 100 foiz roziligini olishning iloji yo‘q”, deb aytgani eshitildi.
Qo‘mita raisi Kudbiyev esa vazirdan “100 foizga, 80 foizga zarba berish kerak emas”, deb ochiqchasiga foiz masalasini ko‘tarmaslikni so‘radi. Senatning rasmiy javobiga ko‘ra, qonun loyihasi palataning navbatdagi yalpi majlisida ko‘rib chiqiladi. Prezidentning 24-fevraldagi qarorida “kompleks qurilish loyihalari” uchun hududdagi mulkdorlarning kamida 80 foizi bilan notarial tasdiqlangan kelishuv bitimlari tuzilishi talab etilgan. Loyihani taqdim etgan adliya vaziri o‘rinbosari Mahmud Istamov aytishicha, tashabbus ko‘rsatish uchun aholining 80 foiz roziligi kerak, ammo bu faqat taklif kiritish huquqini beradi; loyiha tasdiqlangach, har bir mulkdor bilan alohida kelishuv tuziladi va 100 foiz rozilik olinmaguncha hech qanday qurilish boshlanmaydi.
Qonun loyihasida kompensatsiyaning uchta shakli nazarda tutilgan: renovatsiya qilingan joyda yangi uy-joy berish, boshqa tumandan uy-joy berish yoki mol-mulkning bozor qiymati miqdorida pul to‘lash. Yanvar oyidagi uchrashuvda qurilish kompaniyalari vakillari amalda mulkdorlar bilan muzokaralar qiyin kechishini ta’kidlashdi. Kapital Start kompaniyasi vakili aytishicha, mulkdorlar ko‘pincha obyektning bozor qiymatidan bir necha barobar ko‘p mablag‘ talab qiladi, bu esa loyihalarni to‘xtatib qo‘yishi mumkin. U bozor qiymati plyus 20 foiz kabi aniq baholash mexanizmini joriy etish taklifini ilgari surdi.
Sherzod Kudbiyev tushuntirishicha, hozirda Turkiya, Rossiya (Moskva) kabi mamlakatlarning xalqaro tajribalari o‘rganilmoqda. Turkiyada 50 foiz, Moskvada 60 foiz kelishuvga erishilganda renovatsiya boshlanishi mumkin. Uning aytishicha, agar hududda mulkdorlarning aksariyati (masalan, 60 foizi) uy-joyni sotib bo‘lgan bo‘lsa, qolganlarga o‘rtacha narxda sotib olish taklifi beriladi, keyin esa muqobil uy-joy taklif qilinadi; agar rad etsa, sudga murojaat qilinadi. Kudbiyev shuni ta’kidladi: “Balansni topish kerak: nima muhimroq — jamoatchilik manfaatimi yoki bitta mulkdorning manfaatimi”.
Qo‘mita rahbari yana bir muammoni ko‘rsatdi: kompleks qurilish hududida katta yer egalari (tadbirkorlar) bo‘lishi mumkin, bu yerlar uchun almashinuv mexanizmlarini ko‘rib chiqish kerak. U shuningdek, Toshkent, Samarqand kabi shaharlarni rivojlantirish uchun baland binolarni qurish zarurligini, buning uchun jamiyat tomonidan qoidalarni qabul qilinishini ta’kidladi. Savdo-sanoat palatasi raisi Davron Vahobov esa Rossiya modeliga o‘xshash yondashuvni (masalan, 60 foiz rozilik) qo‘llash mumkinligini, lekin barcha jarayonlar qonun bilan tartibga solinishi kerakligini aytdi. U shoshma-shosharlik bilan qaror qabul qilinmasligi va loyihalar parametrlarini hisobga olishga chaqirdi.
Source: www.gazeta.uz