O'zbekiston, Toshkent – AN Podrobno.uz. O'zbekistonlik olimlar vanadiy oqimli akkumulyatorlar uchun innovatsion elektrolit ishlab chiqdilar. Bu texnologiya quyosh va shamol elektr stansiyalarida, energiya tarmoqlarini barqarorlashtirishda, sanoat korxonalarini optimallashtirishda, shuningdek, kasalxonalar, ma'lumot markazlari va strategik ob'ektlar uchun zaxira energiya manbai sifatida ishlatilishi mumkin.
G'oya va prototip darajasidagi amalga oshirish O'zbekiston Fanlar akademiyasining Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti mutaxassislariga tegishli. Texnologiya asosi – mahalliy sanoat chiqindilaridan olingan vanadiy oksidi (V2O5). Mutaxassislar ishlanmaning sanoat joriy etish potentsialiga ega ekanligiga ishonishadi.
Yaratilgan elektrolit katta hajmdagi elektr energiyasini uzoq vaqt saqlash imkonini beradi. Amaliy nanotexnologiya laboratoriyasining katta ilmiy xodimi Shuxrat Iskandarov ta'kidlashicha, vanadiy oqimli akkumulyatorlar energiyani keng miqyosda saqlash uchun eng istiqbolli texnologiyalardan biri hisoblanadi. Ularning asosiy afzalligi – qayta ishlangan mahalliy xom ashyodan foydalanish, bu narxni pasaytiradi va bir vaqtning o'zida sanoat chiqindilarini kamaytiradi.
Odatda bunday akkumulyatorlar uchun qimmat va yuqori tozalikdagi materiallar qo'llaniladi. Biroq, O'zbekistonda sulfat kislota ishlab chiqarishda ishlatiladigan vanadiy katalizatorlari asosida arzon va ekologik xavfsiz elektrolit yaratishga muvaffaq bo'lingan. Bu mahalliy ishlab chiqarishni joylashtirish va importga bog'liqlikni kamaytirishga imkon beradi.
Laboratoriya sharoitida bir hujayrali vanadiy akkumulyatori prototipi yaratildi va sinovdan o'tkazildi. U 300 tsikl davomida barqaror ishladi, energiya samaradorligi 90% va sig'imi 28 milliamper-soat/grammni ko'rsatdi. Bunday qurilmalar 25 yilgacha ishlatilishga mo'ljallangan va 10–15 ming zaryad-tushirish tsikliga bardosh bera oladi.
Eslatib o'tamiz, O'zbekiston Fanlar akademiyasining Kimyo institutining Yuqori molekulyar o'simlik moddalari kimyosi laboratoriyasi olimlari suv va tuproqda to'liq parchalanadigan ekologik toza plyonka ishlab chiqdilar.
Source: podrobno.uz