Tibetdan Hindiston va Nepalga qochganlar soni so‘nggi yillarda keskin kamaydi. Markaziy Tibet ma'muriyati ma'lumotlariga ko‘ra, 1995-1999 yillarda 12 000 dan ortiq tibetlik qochib ketgan bo‘lsa, so‘nggi besh yilda bu raqam atigi 81 ni tashkil etgan.

Mutaxassislarning fikricha, bu pasayish Xitoy rejimining Tibetdagi xavfsizlik tizimini kuchaytirgani bilan bog‘liq. 2008 yildagi norozilik namoyishlaridan so‘ng, Pekin rejimi Tibet platosida politsiya, raqamli kuzatuv va chegara nazoratini kengaytirgan.

2010 yilda Tibetni tark etgan Lobsang ismli fuqaro: «2008 yildan beri Tibetdagi xavfsizlik tizimi butunlay o‘zgargan. Har bir qishloq, monastir va uy kuzatuv ostida. Chegaraga yetib borish oddiy tibetlik uchun deyarli imkonsiz», deydi.

Xitoy rejimi Tibetdagi siyosati turmush darajasini oshirgani va qashshoqlikni kamaytirgani sababli odamlar ketmayotganini da'vo qilmoqda. Biroq, Amnesty International va Human Rights Watch kabi tashkilotlar Tibetda harakat, diniy faoliyat va aloqa erkinligiga cheklovlar kuchayganini qayd etmoqda.

Nepalning Xitoy rejimi bilan yaqinlashuvi ham qochish yo‘llarini qiyinlashtirgan. Nepal hukumati «Bir Xitoy» siyosatiga rioya qilishini bildirib, Tibetga qarshi faoliyatga yo‘l qo‘ymaslikni ta'kidlamoqda. Chegarada dronlar va kameralar orqali kuzatuv kuchaytirilgan.

Qochib ketgan tibetlik ayol: «Qochish narxi jismoniy xavfdan ijtimoiy va oilaviy yo‘qotishga o‘tdi», deydi. Yangi kelganlar sonining kamayishi Tibet madaniyatini saqlash va surgundagi hukumatning kelajagi uchun jiddiy muammo tug‘dirmoqda.

Source: www.dw.com