SpaceX kompaniyasi 24 yillik xususiy faoliyatdan so‘ng birjaga chiqishga tayyorlanmoqda. AQSh regulyatorlariga taqdim etilgan S1 hujjatiga ko‘ra, kompaniya yangi investorlardan taxminan 75 milliard dollar jalb qilishni rejalashtirmoqda, bu esa SpaceXni 1,75 trillion dollarga baholash imkonini beradi.
Elon Muskning SpaceXdagi ulushi 42% ni tashkil etadi va agar IPO muvaffaqiyatli o‘tsa, uning boyligi 735 milliard dollarga oshib, birinchi trillionerga aylanishiga yo‘l ochadi. Muskning Tesla, xAI va boshqa loyihalardagi aktivlari bilan birgalikda uning umumiy boyligi 1 trillion dollardan oshishi mumkin.
SpaceXning asosiy maqsadi – Marsda mustaqil shaharlar qurish orqali insoniyatning kelajagini koinotda ta’minlash. Buning uchun Starship kemasidan foydalaniladi, dastlabki uchuvchisiz missiyalar 2030-yilga qadar amalga oshirilishi kutilmoqda. Keyingi bosqichlarda Oy va asteroidlarni o‘zlashtirish rejalashtirilgan.
Kompaniya, shuningdek, sun’iy intellekt muammolarini hal qilish uchun koinotda yirik ma’lumotlar markazlarini joylashtirish g‘oyasini ilgari surmoqda. Orbital superkompyuterlar cheksiz quyosh energiyasi va sovuq vakuumdan foydalanib, AI treningini ancha arzon va samarali qilishi mumkin.
IPO natijasida SpaceX prezidenti Gwynne Shotwell va moliyaviy direktor Bret Johnsenning ulushi 1 milliard dollardan oshadi. Uzoq muddatli investor Antonio Gracias 70 milliard dollargacha boyishi mumkin. Goldman Sachs bosh anderrayter sifatida ishtirok etmoqda.
Agar SpaceX 75 milliard dollar jalb qilsa, bu Saudi Aramco’ning 2019-yildagi 29,4 milliard dollarlik rekordini deyarli uch baravar ortda qoldiradi. 1,75 trillion dollarlik baholash SpaceXni dunyoning eng yirik ommaviy kompaniyalari o‘nligiga olib chiqadi.
Biroq kompaniya hali ham zarar ko‘rmoqda – 2025-yilda 4,94 milliard dollar sof zarar qayd etilgan. IPO hujjatlarida koinot xavflari, jumladan radiatsiya, mikrometeoroidlar va orbital chiqindilar, shuningdek, inson o‘limi xavfi tilga olingan. Ba’zi tahlilchilar SpaceXning bahosini haddan tashqari optimistik deb hisoblamoqda.
Source: www.dw.com