Saudiya Arabistoni Erondagi urush davomida to‘g‘ridan-to‘g‘ri raketa va dron hujumlariga uchragan bo‘lsa-da, bu yil Haj marosimini o‘tkazishga qaror qildi. Bu, urush sharoitida birinchi marta amalga oshirilayotgan tadbir hisoblanadi.
Haj — har yili millionlab musulmonlarni Makkaga jalb qiladigan muhim diniy marosim. Bu yil 25-29 may kunlari bo‘lib o‘tadigan Hajga taxminan 1,5 million ziyoratchi kelishi kutilmoqda. O‘tgan uch yilda bu raqam 1,7-1,8 millionni tashkil etgan.
Tarixchilarning fikricha, 14 asr davomida Haj bor-yo‘g‘i 40 marta bekor qilingan yoki cheklangan. Oxirgi marta 2020-yilda COVID-19 pandemiyasi sabab to‘xtatilgan edi.
Bu yilgi Haj urush tufayli murakkablashgan. AQSh va Isroil fevral oyida Eronga hujum qilganidan beri, Eron ko‘rfaz davlatlari va Isroilni nishonga olgan. Hozirda sulh amalda, ammo uning barqarorligi noaniq. O‘tgan hafta Saudiya Arabistoni Iroqdagi Eron tarafdorlari tomonidan uchirilgan uchta dronni urib tushirgan.
AQSh hukumati birinchi marta o‘z fuqarolarini Hajga borishni qayta ko‘rib chiqishga chaqirgan. Germaniya, Buyuk Britaniya va boshqa Yevropa davlatlari ham Saudiya Arabistoniga sayohat qilishdan ogohlantirgan.
Germaniya Musulmonlar Markaziy Kengashi vakilining aytishicha, ziyoratchilar odatda joriy voqealardan ta’sirlanmaydi. Ular diniy burchni bajarishga intiladi va sayohatni bekor qilish juda qiyin, chunki rejalashtirish bir yildan ortiq vaqt oladi va katta moliyaviy xarajat talab qiladi.
Indoneziya kabi eng ko‘p ziyoratchi yuboradigan davlatlar dastlab ehtiyotkorlik bilan harakat qilgan. Mart oyida Indoneziya 221 000 ziyoratchisiga ketishni kechiktirishni tavsiya etgan, ammo keyin ruxsat bergan va favqulodda evakuatsiya rejalarini tayyorlagan.
Mutaxassislarning fikricha, Eronning Hajni ataylab nishonga olishi dargumon, chunki bu barcha musulmonlar uchun muqaddas joylar. Biroq, xatolar yoki baxtsiz hodisalar xavfi mavjud. Saudiya Arabistoni muqaddas joylar atrofida Patriot raketalarini joylashtirgan va havo hujumidan mudofaa tizimini kuchaytirgan.
“House of Saud” nashri tahlilchilarining ta’kidlashicha, Patriot raketalarining parchalanib ketishi ziyoratchilarga zarar yetkazishi mumkin. Shuningdek, Eronning Bushehr atom reaktoridagi avariya radioaktiv chiqindilarni Saudiya Arabistoniga olib kelishi xavfi bor.
Urush Haj narxiga ham ta’sir ko‘rsatgan. Samolyot yoqilg‘isi narxi oshgan, ayrim aviakompaniyalar yo‘nalishlarni bekor qilgan. Hindiston hukumati har bir ziyoratchiga qo‘shimcha 100 dollar to‘lashni majbur qilgan. Valyuta o‘zgarishi va inflyatsiya ham byudjeti cheklangan ziyoratchilarga qiyinchilik tug‘dirmoqda.
Saudiya Arabistoni xorijiy ziyoratchilar uchun sayohat sug‘urtasini majburiy qilgan, ammo ko‘p sug‘urta paketlari urushni qamrab olmaydi. Ba’zi musulmon davlatlari o‘z ziyoratchilari uchun yaxshiroq sug‘urta shartlarini kelishib olgan.
Source: www.dw.com