Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro Sud (ICJ) ishchilar va kasaba uyushmalarining ish tashlash huquqi xalqaro shartnoma bilan himoyalanganligi haqida qaror chiqardi. Bu qaror dunyo bo‘ylab mehnat qonunchiligiga ta'sir ko‘rsatishi mumkin.
ICJ raisi Yuji Ivasava payshanba kuni sud “ishchilar va ularning tashkilotlarining ish tashlash huquqi himoyalangan degan fikrda” ekanligini aytdi. Bu qaror Xalqaro Mehnat Tashkilotining (ILO) 1948-yildagi Kasaba uyushmalari erkinligi to‘g‘risidagi konventsiyasiga (87-sonli konventsiya) taalluqli.
Qaror sudning 14 a'zosidan iborat hay'atining 10-4 ovoz bilan qabul qilindi. ILO 2023-yil noyabr oyida ushbu masala bo‘yicha maslahat xulosasini so‘ragan edi, chunki ishchilar va ish beruvchilar vakillari o‘rtasida konventsiya ish tashlash huquqini himoya qiladimi degan bahs bor edi.
Garchi ICJ sudyalari konventsiya bunday huquqni himoya qilishini tasdiqlagan bo‘lsa-da, ular o‘z xulosasi tor ekanligini ta'kidladilar. Ivasava “bu xulosa ushbu huquqning aniq mazmuni, ko‘lami yoki amalga oshirish shartlarini belgilamaydi”, dedi.
Qaror majburiy bo‘lmasa-da, ko‘plab mahalliy sudlar ICJ xulosalarini nufuzli deb biladi. Mehnat himoyachilari bu qaror ish tashlash huquqini tan olmagan mamlakatlarga ta'sir qilishini kutmoqda. 87-sonli konventsiya 158 davlat tomonidan ratifikatsiya qilingan.
Konventsiya ishchilar va ish beruvchilarning tashkilot tuzish, federatsiyalarga a'zo bo‘lish erkinligini himoya qiladi. ICJ 43 sahifali maslahat xulosasida ish tashlash “ishchilar va ularning tashkilotlari o‘z manfaatlarini ilgari surish va mehnat sharoitlarini yaxshilash uchun foydalanadigan asosiy faoliyat va vositalardan biri” ekanligini asosladi.
Xulosa, shuningdek, “uyushma erkinligi ishchilar tashkilotlariga o‘z a'zolarining manfaatlarini himoya qilish uchun jamoaviy harakatlarni amalga oshirishga yordam beradi, shu jumladan ish tashlash huquqidan foydalanish orqali”, deb ta'kidladi. Shunday qilib, ish tashlash huquqi konventsiyaning “magsadi va maqsadiga mos keladi”.
Bu qaror ILO ta'riflaganidek, “ish beruvchilar va ishchilar o‘rtasidagi uzoq muddatli qarashlar farqiga” nuqta qo‘ydi. ILO bunday kelishmovchilikni hal qilish uchun ICJga murojaat qilish “juda kam uchraydigan” harakat ekanligini qo‘shimcha qildi.
Xalqaro Kasaba Uyushmalari Konfederatsiyasi vakili Garold Ko sudga bu ish “huquqiy mavhumliklardan ko‘ra ko‘proq narsa” ekanligini aytdi. U “bu dunyo bo‘ylab o‘n millionlab ishchilarning haqiqiy huquqlariga ta'sir qiladi”, dedi.
Source: www.aljazeera.com