Hindiston g‘ayritabiiy darajada issiq yozni boshdan kechirmoqda. Mamlakat bo‘ylab harorat 45 darajadan oshib, 46 darajaga yaqinlashmoqda. Maharashtra shtatining Vidarbha mintaqasidagi Akola shahrida 26 aprel kuni mamlakatdagi eng yuqori harorat – 46,9°C qayd etildi.
Aholini ro‘yxatga olish xodimlari va G‘arbiy Bengaliyadagi saylovlarda ovoz berish uchun uydan chiqqan fuqarolar halok bo‘ldi. To‘yga borayotgan bir kishi avtobusda vafot etdi. Aprel oyining oxiridagi bir kunda dunyodagi eng issiq 50 shaharning barchasi Hindistonda joylashgan edi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti issiqlik to‘lqinlari oziq-ovqat ta’minotini “chekkaga” olib kelayotganidan xavotirda. Fermerlar dalada ishlay olmayapti, chorva mollari issiqlik stressidan aziyat chekmoqda, ekinlar nobud bo‘lmoqda. Haddan tashqari issiqlik nafaqat yurak xurujlariga, balki buyrak shikastlanishiga, uyqu sifatining yomonlashishiga va diabet, nafas olish kasalliklari hamda ruhiy salomatlik muammolari kabi surunkali holatlarning kuchayishiga olib kelmoqda.
Hindistonda issiqlik bilan bog‘liq o‘limlarning aksariyati qayd etilmaydi. 16-Moliya komissiyasi issiqlik to‘lqinlarini milliy ofat deb e’lon qilishni tavsiya qilgan, ammo hukumatdan mablag‘ olish qizil lenta bilan bog‘liq.
Hindistonda hukumat, sudlar va xususiy quruvchilar o‘rtasida eng ko‘p zarar ko‘rgan shaharlarda daraxtlarni kesish “orgiyasi” kuzatilmoqda. Nashikda, noroziliklarga qaramay, asrlar davomida turgan meros banyan daraxtlari kesilmoqda. Pune va Bengaluruda ham eski daraxtlar yo‘l va metro qurilishiga joy ochmoqda.
Bosh vazir Narendra Modi 2014-yilda hokimiyatga kelganida iqlim o‘zgarishini inkor etgan edi. “Iqlim o‘zgarmagan. Biz o‘zgarganmiz. Odatlarimiz o‘zgargan”, deb aytgan edi u talabalarga.
Issiqlik Hindistonning yirik shaharlarida tengsizlikni kuchaytirmoqda. Boylar konditsionerli uylardan konditsionerli mashinalarda konditsionerli ofislarga boradi, kambag‘allar esa o‘limga tashlab ketilmoqda. Garvard universitetining Janubiy Osiyo instituti hisobotiga ko‘ra, 380 million hindistonlik inson fiziologiyasi imkoniyatlaridan oshib ketadigan sharoitlarda yashaydi.
Modi ma’muriyati issiqlik bilan bog‘liq o‘limlarni shaffof qayd etish uchun hech narsa qilmagan. Hindiston Meteorologiya Departamenti (IMD) harorat o‘lchovlarining shaffofligi borasida tanqid qilinmoqda. 2024-yilda IMD 52,9°C noto‘g‘ri ko‘rsatkichni “nosoz sensor” bilan izohladi.
Issiqlik to‘lqinidan ikki oy o‘tgach, Modi hukumati o‘zining “Issiqlik to‘lqiniga qarshi harakat rejasi”ni amalga oshirdi. Bu vaziyatdan brending vositasi sifatida foydalanildi: sovutish punktlari bosh vazirning suratlari bilan bezatildi.
Muallifning fikricha, iqlim o‘zgarishiga ishonmaydigan bosh vazir ekstremal ob-havo hodisalariga qarshi kurashda ittifoqchi bo‘lmaydi.
Source: www.aljazeera.com