Livan hukumati vakillari Vashingtonda Isroil bilan muzokaralarning navbatdagi bosqichini boshlar ekan, mamlakat tobora chidab bo‘lmas vaziyatga tushib qolmoqda. Livan va Isroil o‘rtasidagi to‘qnashuvlar bir milliondan ortiq odamni ko‘chirishga majbur qildi, minglab kishilar halok bo‘ldi va taxminan 1,4 milliard dollar zarar yetkazildi.

Isroil o‘zining shimoliy hududlarini Hizbulloh hujumlaridan himoya qilish uchun Livanda “xavfsizlik bufer zonasi”ni saqlab qolishni rejalashtirmoqda. Eron esa Hizbullohni qo‘llab-quvvatlab, jangovar harakatlarni to‘xtatishni va Livan suverenitetini hurmat qilishni talab qilmoqda. Biroq Livan hukumati Eronning tinchlik kelishuviga o‘zini aralashtirishini suverenitetga tajovuz deb biladi.

Livan oldida qiyin tanlov turibdi: Eron yoki Isroil. Ikkala variant ham uzoq muddatli tinchlik va iqtisodiy tiklanish uchun katta imkoniyat bermaydi. Biroq Karnegi Yaqin Sharq Markazi tahlilchisi Maykl Yang Misr tomonidan taklif qilingan muqobil yechimni ilgari surmoqda. Misr ramkasi Hizbullohni bosqichma-bosqich qurolsizlantirish, uning jangchilarini Livan armiyasiga va ijtimoiy xizmatlarini davlat tuzilmasiga integratsiya qilishni nazarda tutadi.

Bu reja, shuningdek, Livan siyosatini mazhabiy tizimdan teng huquqli hokimiyat taqsimotiga o‘tkazishni talab qiladi. Ilgari bunday rejalar muvaffaqiyatsizlikka uchragan bo‘lsa-da, Eron urushi tufayli Yaqin Sharqdagi o‘zgarishlar bu taklifni yanada real qilishi mumkin. Eronning Hormuz bo‘g‘ozini to‘sib qo‘yishi unga Hizbulloh kabi proksilarga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirgan bo‘lishi mumkin.

Biroq ekspertlar bu rejaning muvaffaqiyatiga shubha bilan qarashadi. Vashingtondagi Yaqin Sharq Siyosat Kengashi xodimi Faysal Itoniyning fikricha, Hizbulloh zaif va umidsiz bo‘lmaguncha, bu taklifga ijobiy javob bermaydi. “Men gegemon aktyorlar, hatto AQSh bilan kelishuvlar bilan bog‘langan bo‘lsalar ham, bunday strategik aktivlarni ixtiyoriy ravishda topshirishiga ishonmayman”, deydi u.

Source: www.dw.com