AQShning Eronga qarshi harbiy operatsiyasi xarajati rasmiy baholardan sezilarli darajada oshib ketdi. The Telegraph nashri hisob-kitoblariga ko‘ra, Operation Epic Fury nomli operatsiyaning besh oylik xarajati 151,3 milliard dollarni tashkil etgan, bu Pentagon e’lon qilgan 37,5 milliard dollardan taxminan to‘rt baravar ko‘pdir.
Agar mojaro hozirgi sur’atda davom etsa, yil oxiriga borib umumiy xarajat 311,3 milliard dollarga yetishi mumkin. Garvard universiteti ekspertlari esa uzoq muddatli oqibatlar, jumladan davlat qarziga xizmat ko‘rsatishni hisobga olganda, yakuniy xarajat 1 trillion dollarga yaqinlashishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
Rasmiy va mustaqil baholar o‘rtasidagi farq hisoblash usullaridagi tafovut bilan izohlanadi. Pentagon asosan operatsiyani o‘tkazish uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri byudjet xarajatlarini hisobga oladi, iqtisodchilar esa qo‘shimcha xarajatlarni – bozorlarga ta’sir, iqtisodiy oqibatlar va kelajakdagi moliyaviy majburiyatlarni kiritadi.
Jangovar harakatlar davomida mintaqadagi kamida 20 ta Amerika harbiy obyekti, jumladan BAA va Iordaniyadagi zenit-raketa komplekslari zarar ko‘rgan. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 18 nafar AQSh harbiy xizmatchisi halok bo‘lgan.
Mojaro energiya bozorlariga ham ta’sir ko‘rsatdi. Keskinlik fonida neft narxi vaqti-vaqti bilan barrel uchun 100 dollardan oshib ketdi. AQShda benzin va dizel yoqilg‘isi narxi oldindan prognoz qilingan ko‘rsatkichlarga nisbatan mos ravishda 21,7% va 36,7% ga oshdi.
Qo‘shimcha yuk AQSh byudjetiga davlat qarzining o‘sishi fonida tushmoqda, u YaIMning taxminan 100% ga yetdi. Tahlilchilarning ma’lumotlariga ko‘ra, federal xarajatlarning taxminan 15% qarz bo‘yicha foizlarni to‘lashga yo‘naltirilmoqda.
Ekspertlarning ta’kidlashicha, cho‘zilgan mojaro va energiya narxining oshishi noyabr oyidagi Kongress saylovlari oldidan AQSh ma’muriyatiga iqtisodiy bosimni kuchaytirishi mumkin. Bundan tashqari, harbiy va moliyaviy resurslarning Yaqin Sharqqa qayta taqsimlanishi Vashingtonning Hind-Tinch okeani mintaqasi kabi boshqa strategik yo‘nalishlarga e’tiboriga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Avvalroq AQSh prezidenti Donald Tramp, agar Eron bilan muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlansa, Vashington “Pikaks” yer osti majmuasiga zarba berishi mumkinligini aytgan edi. Davom etayotgan muloqotga qaramay, Amerika tomoni, agar Tehron Vashington versiyasiga ko‘ra erishilgan kelishuvlarga rioya qilmasa, yangi zarbalar berishga tayyorligi haqida ogohlantirdi.
Source: podrobno.uz