Damashq, Suriya – Muhammad Salluta o‘zining bosmaxona do‘konida o‘tirar, u yerda so‘nggi yigirma yil davomida ishlagan. 47 yoshli Salluta: “Hudud xavfsizligi 90 foiz juda yaxshi, ammo odamlar hali ham qo‘rqishadi. Xavfsizlik 100 foiz emas, shuning uchun kutmoqdamiz”, dedi.
Sayyida Zaynab ziyoratgohi Bashar al-Assad hukmronligi davrida turistlar bilan gavjum edi. Iroqdan kelgan shia diniy ziyoratchilar ko‘p sonli kelib, ziyoratgohni ziyorat qilishar, mehmonxonalarda qolishar, mahalliy kafelarga borishar va xarid qilishardi. Ammo 2024 yil dekabrida Assad rejimi qulaganidan beri turizm sanoati deyarli qurib qoldi.
Mahalliy aholining aytishicha, hozirda ba’zi sayyohlar, asosan Ummon, Bahrayn va Quvaytdan, kichik guruhlarda keladi. Iroqliklar esa, agar suriyaliklarga turmushga chiqmagan bo‘lsa, deyarli kelmaydi. Damashq markazidan tashqaridagi hududlarning, jumladan Set Zaynabning barqarorligi va xavfsizligi haqida savollar mavjud.
Yangi Suriya hukumati ISHIDning Set Zaynabga hujum qilish urinishlarini bartaraf etdi va yaqinda Fransiya prezidenti Emmanuel Makronning iyul oyida Damashqqa tashrifi chog‘ida portlagan bombalarni qo‘yishda ayblangan bir guruhni hibsga oldi. May oyida shia ulamosi Farhan Hasan al-Mansur o‘z mashinasiga o‘rnatilgan bomba bilan o‘ldirildi, bu hujum uchun ISHID javobgarlikni o‘z zimmasiga oldi.
Assad rejimi qulagandan so‘ng, millionlab suriyaliklar xursandchilik bilan kutib olishgan bo‘lsa-da, Set Zaynab kabi ba’zi hududlar qiyinchiliklarga duch keldi. Assad davrida bu hudud Eron kuchlari va Livanning Hizbulloh guruhi tomonidan himoya qilingan. Hozirda mahalliy aholi hududni nisbatan xavfsiz deb biladi, ammo chet elliklarga tashrif buyurishni tavsiya etishmaydi.
Bir shia musulmon do‘kon egasi o‘zining diniy ozchilik sifatidagi ahvoli haqida ochiq gapirdi. Uning aytishicha, akasi xavfsizlik kuchlarida ishlaydi va diniy mansubligidan qat’i nazar, yaxshi munosabatda bo‘ladi. Ammo do‘kon egasining shaxsiy tashvishlari bor: u noma’lum odamlar tomonidan Suriyaning qayeridan ekanligi so‘ralgan, bu uning diniy mazhabini aniqlashga urinish deb hisoblaydi.
Salluta do‘konida iqtisodiy yaxshilanishlarni qayd etdi: Damashq markazidan Set Zaynabga yo‘l qisqargan, chunki turli suriyalik va xorijiy xavfsizlik punktlari olib tashlangan. Biroq sayyohlar bo‘lmagani uchun ish sekin. Sallutaning so‘zlariga ko‘ra, sayyohlar qaytishi uchun ular o‘zlarini xavfsiz his qilishlari kerak: “Eng muhimi xavfsizlik. Agar bu hal qilinsa, qolganlari qaytadi”.
Source: www.aljazeera.com