Ispaniya hukumati so'nggi kunlarda Shimoliy Afrikadagi Seuta anklaviga quruqlik va dengiz orqali bostirib kirgan taxminan 60 ming muhojirning deyarli barchasi ixtiyoriy ravishda Marokashga qaytganini e'lon qildi.
Ispaniya rasmiylari shanba kuni Seutaga kirishga urinish chog'ida halok bo'lganlar soni kamida 67 nafarga yetganini, Marokash tomonida ham qo'shimcha qurbonlar bo'lishi mumkinligini ma'lum qildi. Tasdiqlangan o'lim holatlarining ba'zilari cho'kish, ba'zilari esa chegara devorini ushlab turgan to'lqin qaytargichni (breakwater) oshib o'tish paytida ezilish natijasida sodir bo'lgan.
Ispaniya tashqi ishlar vaziri Xose Manuel Albares juma kuni kechqurun X (sobiq Twitter) ijtimoiy tarmog'ida shunday yozdi: "Seutaga kirganlarning deyarli barchasi hozir Marokashga qaytgan".
Muhojirlarning ommaviy oqimi Yevropa Ittifoqi hukumatlarini, ayniqsa chegara nazoratini bekor qilgan Shengen hududidagi 29 davlatni xavotirga soldi. Yevropa Ittifoqi rahbari Ursula fon der Lyayen juma kuni Seutadagi tasvirlarni "qabul qilib bo'lmaydigan" deb atadi, Fransiya ichki ishlar vaziri Loran Nyunez esa Fransiya Ispaniya bilan chegaralarini qattiqlashtirishini aytdi.
Italiya bosh vaziri Jorja Meloni Italiyaning Ispaniya bilan ochiq chegara Shengen kelishuvini to'xtatish bilan tahdid qildi, garchi Italiya Ispaniya bilan chegaradosh bo'lmasa ham. U bu qarorni "chegaralarimizni himoya qilish va fuqarolarimiz xavfsizligini ta'minlash" bilan izohladi.
Ispaniya Ichki ishlar vazirligi payshanba kuni ertalabdan beri taxminan 50 ming kishi chegarani kesib o'tganini va juma kuni soat 18:00 ga kelib 48,300 nafari qaytganini ma'lum qildi. Seuta mahalliy hukumati rahbari Xuan Xesus Vivas so'nggi ikki kun ichida 60 ming kishi o'tganini aytdi.
Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanches juma kuni Seutaga tashrif buyurib, ommaviy o'tish "Ispaniya hududiy suverenitetining buzilishi" ekanini ta'kidladi. Ispaniya to'lqin qaytargich bo'ylab to'siq o'rnatishni boshladi.
Marokash politsiyasi juma kuni kechqurun anklav chegarasida ko'zdan yosh oqizuvchi gaz va suv purkagichlardan foydalanib, to'siqlar yoniga to'plangan olomonni tarqatdi. Tangerdan kelgan yosh marokashlik yigit Reuters agentligiga shunday dedi: "Rostini aytsam, nima uchun kelganimni ham bilmayman, endi qaytib ketyapman. Kecha tushlikdan beri hech narsa yemadim, garchi pul olib kelgan bo'lsam ham... Biz qilayotgan ish yaxshi ham, yoqimli ham emas".
Seuta va Melilla Ispaniyaning Shimoliy Afrikadagi avtonom shaharlari bo'lib, Yevropa Ittifoqining Afrika bilan quruqlikdagi yagona chegarasini tashkil qiladi. Muhojirlar ko'pincha Marokashning Fnideq shahridan 5 km masofani suzib o'tishadi yoki Belyounech yaqinidan qisqaroq yo'lni tanlashadi.
Seuta rasmiylari o'tish urinishlarining keskin o'sishini Ispaniya Oliy sudining dengiz orqali kelgan muhojirlarni darhol qaytarishni taqiqlovchi qarori bilan bog'ladi. Biroq Marokash faollari bu qaror o'sishga sabab bo'lganiga shubha bildirib, ko'pchilik muhojirlar bunday qarorlardan bexabar ekanini ta'kidladi.
Juma kuni kechqurun o'tish to'sib qo'yilgan bo'lsa-da, ko'plab muhojirlar to'siqni aylanib o'tish yo'llarini qidirib, qirg'oq bo'ylab harakatlanishda davom etdi. Tangerdan kelgan 32 yoshli Ibrohim "Men kechikdim", deb aytdi, u darvozadan o'tishga umid qilgan, ammo u yopilganini ko'rgan.
Source: www.aljazeera.com