Efiopiyaning shimoliy Tigray mintaqasida uch yillik tinchlik kelishuvidan so'ng eng jiddiy buzilishlardan biri yuz berdi. Mintaqaviy hukumat ma'lumotlariga ko'ra, federal kuchlar shanba kuni tongda Sudan bilan chegaradosh Sheraro hududidan hujum boshlagan.
Urush davrida Tigrayning o'tish davri hukumatini boshqargan vazir Abraham Belay to'qnashuvlarni tasdiqladi, biroq aybni Tigray Xalq Ozodlik Fronti (TPLF) raisi Debretsion Gebremichael qo'shinlariga yukladi. U Facebook'dagi postida "Urush yetarli! Keling, farqlarimizni muloqot orqali hal qilaylik", deb yozdi.
To'qnashuvlar Addis-Abeba va TPLF o'rtasidagi munosabatlar yomonlashuvi fonida yuz berdi. TPLF 2018-yilda Bosh vazir Abiy Ahmad hokimiyatga kelguniga qadar deyarli 30 yil davomida Efiopiyani boshqargan. Ikkala tomon ham 2022-yilgi tinchlik kelishuvi qoidalarini bajarmaganlikda bir-birini ayblamoqda.
Tigray hukumati Efiopiyaning hukmron Prosperity partiyasi mintaqaga uzoq muddatli blokada va dron hujumlarini olib borganini, endi bu to'liq miqyosli urushga aylanganini da'vo qilmoqda. Mintaqaviy hukumat Tigray kuchlari, fuqarolik jamiyati va diniy tashkilotlarni "Milliy halokatga yo'l yo'q" shiori ostida kurashga tayyorlanishga chaqirdi.
TPLFning sobiq matbuot kotibi va hozirda Abiyning maslahatchisi bo'lgan Getachew Reda alohida bayonotida Tigray mudofaa kuchlari qo'mondonlarini Debretsionni tark etishga chaqirdi. U Debretsionni Eritreya va Amhara Fano militsiyasiga tayanib hokimiyatga qaytishga urinayotganlikda aybladi.
Oslo Yangi Universitet kollejining Efiopiya bo'yicha mutaxassisi Kjetil Tronvoll bu janglarni 2022-yilgi tinchlik kelishuvidan beri "eng jiddiy voqea" deb atadi. Uning so'zlariga ko'ra, kelishuv urushni to'xtatgan, ammo "Mekelle va Addis o'rtasidagi mojaroning asosiy sabablarini" hal qilmagan.
To'qnashuvlar oldidan Efiopiya davlat matbuoti Debretsionni urushga chorlashda ayblab, targ'ibot kampaniyasi olib bordi. 2022-yil noyabridagi Pretoriya kelishuvidan beri keskinlik o'sib bordi, bu kelishuv yuz minglab odamlarning o'limiga sabab bo'lgan urushni tugatgan, ammo qurolsizlanish va TPLFning huquqiy maqomi kabi chuqur kelishmovchiliklarni hal qilmagan.
Iyun oyida AQSh tinchlikka to'sqinlik qilgan TPLF "qattiqqo'llari"ga vizalar cheklovini joriy qilgan edi. Iyul o'rtalariga kelib TPLF Pretoriya kelishuvini "amalda o'lik" deb e'lon qildi. Mintaqaviy tahlilchi Faisal Roble AQShning mojaroni hal qilish harakatlari muvaffaqiyatsizlikka uchraganini va kuchli xalqaro aralashuvsiz kattaroq urush xavfi borligini ta'kidladi.
Source: www.aljazeera.com