Ummon tashqi ishlar vazirligi Eron bilan Hormuz bo‘g‘izi orqali yuk tashish yo‘nalishini ta’minlash bo‘yicha kelishuv yuzasidan ijobiy muzokaralar olib borilayotganini ma’lum qildi. Tehron esa har qanday kelishuv bo‘g‘izning zudlik bilan qayta ochilishini anglatmasligini ta’kidladi.
Ikkala tomon shanba kuni muzokaralar davom etayotganini bildirdi, biroq kelishuvning yakuniy muddati noaniqligicha qolmoqda. Ummon tashqi ishlar vazirligi yuk tashishga to‘siq bo‘ladigan hujumlardan ogohlantirdi.
Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi muzokaralar yakuniy bosqichda ekanini, ammo bo‘g‘izning qayta ochilishi “boshqa shartlarga bog‘liq”ligini aytdi. Tehron fevral oyida AQSh va Isroil hujumlari boshlanganidan beri dunyo neft va gazining beshdan bir qismi o‘tadigan bo‘g‘izni amalda blokada qilgan.
So‘nggi kunlardagi muzokaralar Eron va Ummon o‘rtasida bo‘g‘iz orqali yangi yo‘nalish bo‘yicha kelishuv imkoniyatiga qaratilgan. Bu yo‘nalish ikkala tomon mas’ul bo‘ladigan va yuk tashish harakatini tiklashda muvaffaqiyatga olib kelishi kutilmoqda.
Aroqchi bo‘g‘izning to‘liq qayta ochilishi boshqa shartlar bajarilishiga bog‘liqligini, jumladan, Eron iyun oyida imzolangan kelishuv buzilgani uchun AQShdan tovon to‘lashini talab qilishini aytdi. Bu kelishuv tezda barbod bo‘ldi va imzolanganidan bir necha kun o‘tib o‘zaro hujumlar qayta boshlandi.
Eron xavfsizlik masalalari bo‘yicha mas’ul Muhammad Boqir Zolqadr Tasnim agentligiga bergan intervyusida Hormuz bo‘g‘izi AQSh “xatti-harakatini tuzatmaguncha” ochilmasligini aytdi. U AQSh oltita talabni bajarishi kerakligini, jumladan, Eronga tahdidlarni to‘xtatish, Eron portlaridagi dengiz blokadasini olib tashlash va Eronning muzlatilgan aktivlarini ozod qilishni sanab o‘tdi.
AQSh prezidenti Donald Tramp hafta boshida Eron bilan kelishuv “yaqin bo‘lishi mumkin”ligini aytdi, biroq vitse-prezident Jey Di Vens shanba kuni Fox Newsga bergan intervyusida ishonchsizlik bildirib, “biz o‘yinning o‘rtasidamiz, bu ish tugamagan” dedi. Vens, shuningdek, AQSh harbiy operatsiyasi boshlanishidan oldin ko‘rfazdan qancha neft chiqqan bo‘lsa, hozir ham shuncha chiqishini da’vo qildi, ammo tafsilot bermadi.
Tehron va Vashington o‘rtasidagi asosiy kelishmovchiliklardan biri Eronning bo‘g‘izdan o‘tmoqchi bo‘lgan kemalardan to‘lov undirish tahdidi bo‘ldi. Reuters agentligi Eron rasmiysiga tayanib, Tehron kemalardan yuk narxining 5-7 foizi miqdorida to‘lov talab qilayotganini xabar qilgan edi. Vens bu xabarlarni kamaytirib, “Eronliklar bizga Hormuz bo‘g‘izidan to‘lov olishni rejalashtirmayotganini aytishdi”, dedi.
Ummonning ogohlantirishi Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) shanba kuni Eron Adnoc kompaniyasiga tegishli tankerga hujum qilganini e’lon qilganidan keyin keldi. BAA tashqi ishlar vazirligi “dushmanona Eron hujumi” tankerga raketa bilan urilganini, qurbonlar yo‘qligini aytdi. Keyinroq Buyuk Britaniya dengiz savdosi operatsiyalari agentligi (UKMTO) Ummon qirg‘oqlari yaqinida kemaga “noma’lum snaryad” urilganini, yong‘in o‘chirilganini, qurbonlar yo‘qligini xabar qildi.
Source: www.bbc.co.uk