Livan parlamenti o‘lim jazosini bekor qiluvchi qonunni qabul qildi. Bu Yaqin Sharq mintaqasida birinchi bunday qadam bo‘lib, inson huquqlari himoyachilari tomonidan katta yutuq sifatida baholanmoqda.
Parlament spikeri devonining ma’lum qilishicha, qonun loyihasi seshanba kuni deputatlar tomonidan bir nechta tuzatishlar kiritilgach, imzolangan. 128 o‘rinli majlisda deputatlarning ko‘pchiligi o‘lim jazosini bekor qilishni yoqlab ovoz bergan, faqat Hizbulloh parlament bloki bunga qarshi chiqqan.
Parlamentda bo‘lgan Adliya vaziri Adel Nassar bu qadamni mamlakat uchun “tarixiy” deb atadi. Yangi tizim o‘lim jazosini og‘ir majburiy mehnat bilan umrbod qamoq jazosiga almashtiradi.
Livanda 2004-yil yanvaridan beri qatl ijrosi bo‘yicha norasmiy moratoriy amal qilgan bo‘lsa-da, sudlar o‘lim hukmlarini chiqarishda davom etgan. Livan Adliya vazirligi qamoqxonalar boshqarmasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil oxiriga kelib 85 kishi o‘lim jazosiga hukm qilingan.
Xalqaro Amnistiya tashkilotining Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika bo‘yicha direktori Heba Morayef Livanda o‘lim jazosining bekor qilinishini “muhim bosqich va mamlakatda inson huquqlari g‘alabasi” deb atadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, yigirma yildan ortiq qatllar amalga oshirilmaganidan so‘ng, bu qadam o‘lim jazosiga nisbatan noaniq to‘xtatishni hayot huquqini himoya qiluvchi doimiy huquqiy himoyaga aylantiradi.
Biroq, og‘ir majburiy mehnat jazosining qanday ijro etilishi noaniqligicha qolmoqda. Ba’zi deputatlar yangi jazo turlarining shartlari hali aniq emasligini ta’kidlamoqda. Livanda qonunda majburiy mehnat jazosi mavjud bo‘lsa-da, so‘nggi yillarda moliyaviy qiyinchiliklar va qamoqxonalarning haddan tashqari to‘lib ketishi sababli bu jazo kamdan-kam qo‘llanilgan.
Livanning o‘lim jazosini bekor qilishi, shuningdek, parlamentda 1990-yildagi 15 yillik fuqarolar urushi tugaganidan beri eng keng qamrovli umumiy amnistiya qonuni muhokama qilinayotgan bir paytga to‘g‘ri kelmoqda. Bu qonun ba’zi zo‘ravonlik jinoyatlari uchun hukm qilinganlarning jazosini qisqartirishi yoki ularni ozod qilishi mumkin.
Hujumlarda halok bo‘lgan livanlik askarlar va harbiy xizmatchilarning oila a’zolari bu qonunga qarshi bir necha bor norozilik bildirgan. Ularning ba’zilari o‘z yaqinlarini o‘ldirgan jinoyatchilarning jazosi qisqartirilishidan ko‘ra, qatl etilishini kutganliklarini aytgan.
Source: www.aljazeera.com