Berlinning markaziy Friedrichstrasse ko'chasida joylashgan "Rus uyi" (Russisches Haus) uzoq yillardan beri nemis-rus madaniy aloqalarining ramzi sifatida tanilgan. Ammo so'nggi paytlarda bu bino nafaqat madaniy markaz, balki Rossiya razvedkasi faoliyati uchun potentsial platforma sifatida ham e'tibor qaratmoqda. Fransiya rasmiylari ushbu muassasani Rossiya maxsus xizmatlari bilan bog'liq deb hisoblamoqda.
1984-yilda ochilgan va qariyb 30,000 kvadrat metr maydonni egallagan yetti qavatli bino Sharqiy Germaniya davrida Sovet Ittifoqi bilan do'stlikni nishonlash uchun xizmat qilgan. Konsertlar, filmlar namoyishlari va kitob o'qishlar o'tkazilgan. Bugungi kunda esa u Rossiyaning "Rossotrudnichestvo" agentligi tomonidan boshqariladi va uning xodimlari Germaniyada diplomatik maqomga ega.
Germaniya Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Martin Gize jurnalistlarga bergan bayonotida, hukumat "Rus uyi"ning xalqaro shartnoma huquqiy asoslarini har tomonlama va doimiy ravishda o'rganayotganini ma'lum qildi. Uning so'zlariga ko'ra, Germaniya va Rossiya o'rtasidagi ikki tomonlama kelishuvlar mavjud bo'lib, ularni bekor qilish oson emas. Bu kelishuvlar Berlin'dagi "Rus uyi" va Moskvadagi Gyote-Institut faoliyatini bir-biriga bog'lab qo'ygan.
2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishidan so'ng, "Rossotrudnichestvo" Yevropa Ittifoqi sanksiyalar ro'yxatiga kiritilgan. Yevropa Ittifoqi bu qarorni agentlikning "bosib olingan Ukraina hududlarini Rossiya sifatida keng jamoatchilik tomonidan qabul qilinishini mustahkamlash" maqsadini ko'zlagani bilan izohlagan. Shunga qaramay, Rossiya elchixonasi "Rus uyi"ni "Berlin qalbidagi Rossiyaning madaniy elchixonasi" deb atamoqda.
Tashkilotchilarning ta'kidlashicha, har yili 200,000 ga yaqin kishi ushbu markazda o'tkaziladigan tadbirlarga tashrif buyuradi. Biroq tanqidchilar bu tadbirlarni targ'ibot deb baholamoqda. Berlin ommaviy axborot vositalari, jumladan, kinoteatrda ukrainaliklarni natsistlar sifatida ko'rsatadigan Holokost haqidagi film namoyish etilgani haqida xabar bergan.
Germaniya hukumati "Rus uyi" bilan ochiq mojaroga kirishishdan qochmoqda, chunki Moskva bunga javoban Moskvadagi Gyote-Institutni yopishi mumkin. 2023-yil may oyida Germaniya rasmiylari soniga cheklovlar kiritilgach, Gyote-Institut Rossiyadagi faoliyatini sezilarli darajada qisqartirishga majbur bo'lgan. Institutning bank hisoblari ham muzlatilgan edi.
Madaniy kelishuvga ko'ra, tomonlar "ijtimoiy guruhlar va uyushmalar, jumladan, kasaba uyushmalari, cherkovlar, diniy jamoalar, rassomlar uyushmalari va siyosiy, madaniy hamda boshqa fondlar o'rtasidagi to'g'ridan-to'g'ri aloqalarni" qo'llab-quvvatlashlari kerak. Ammo so'nggi yillarda Germaniyaning bir qancha fondlari Rossiyada "istalmagan tashkilotlar" ro'yxatiga kiritilgan va ular bilan hamkorlik qilish jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin.
Bu holat madaniy kelishuvda nazarda tutilgan barcha to'g'ridan-to'g'ri aloqalarni deyarli imkonsiz qilmoqda. "Rus uyi"ning kelajagi noma'lumligicha qolmoqda, chunki Germaniya hukumati ham milliy xavfsizlik, ham diplomatik muvozanat o'rtasida tanlov qilishga majbur.
Source: www.dw.com