Qo'shma Shtatlar Eron portlariga qarshi harbiy dengiz blokadasini "cheksiz" muddatga uzaytirish va Tehronni iqtisodiy jihatdan izolyatsiya qilish uchun yangi choralar ko'rish bilan tahdid qilmoqda. Ikki davlat o'rtasidagi sulh muzokaralari esa hanuz boshi berk ko'chada.
Biroq, AQSh qonunchilari bu hafta USS Abraham Lincoln flagman kemasidagi og'ir sharoitlar haqidagi xabarlardan xavotir bildirdi. Dengizchilarning o'zini kemadan tashlashga urinishlari haqida ma'lumotlar tarqaldi.
Prezident Donald Trampning AQSh Hormuz bo'g'ozini "to'liq nazorat qilishi" haqidagi da'volariga qaramay, urush boshlanganidan keyin Eron yopgan bu muhim suv yo'li orqali bu hafta faqat bir nechta kema o'tishga muvaffaq bo'ldi.
Eronning Fors ko'rfazi bo'g'ozi boshqarmasi (PGSA) chorshanba kuni X ijtimoiy tarmog'ida AQSh rasmiylarining bo'g'oz ochilgani haqidagi da'volari haqiqatni o'zgartirmasligini, Hormuz bo'g'ozi hali ham yopiqligini va Eron shartlari qabul qilinmaguncha ochilmasligini ta'kidladi.
AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegset payshanba kuni jurnalistlarga AQSh harbiy-dengiz kuchlari Eron portlarini blokada qilish uchun mintaqada "cheksiz" harbiy mavjudlikni saqlab qolishi mumkinligini aytdi. U kemalarni almashtirish orqali blokadani uzoq muddat davom ettirish mumkinligini qo'shimcha qildi.
AQSh G'aznachilik kotibi Skott Bessent ham Eronga bosim o'tkazish uchun yangi iqtisodiy choralar qo'llanilishini ma'lum qildi. U "iqtisodiy izolyatsiya tarixida misli ko'rilmagan" choralar ko'rilishini va'da qildi.
Shu bilan birga, USS Abraham Lincoln kemasidagi sharoitlar haqida jiddiy savollar tug'ilmoqda. Navy Times va Stars and Stripes nashrlari kemadagi harbiy xizmatchilarning ruhiy salomatligi yomonlashgani, o'z joniga qasd qilish holatlari kuzatilgani haqida xabar berdi. Bir dengizchining rafiqasi erining "qattiq charchoq" tufayli kemadan sakrashga urinishini aytdi.
Demokrat senator Richard Blumental Xegsetga yo'llagan maktubida kemaning deyarli etti oy davomida portga kirmasdan dengizda bo'lganini, bu avvalgi rekordlardan oshib ketishini ta'kidladi. U suv ifloslanishi, ta'minot tanqisligi va xavfsizlik hodisalari ko'payganini qayd etdi.
Senatdagi ozchilik yetakchisi Chak Shumer Xegsetni kemadagi vaziyatni noto'g'ri boshqargani uchun ishdan bo'shatishni talab qildi. Kaliforniya qonunchilari ham Mudofaa vazirligidan aniq ma'lumot berishni so'radi.
Xegset esa kemadagi sharoitlar yomonlashgani haqidagi xabarlarni "mutlaqo noto'g'ri" deb atadi. AQSh Markaziy qo'mondonligi (CENTCOM) juma kuni kemada hech kim halok bo'lmaganini, avgust oyida bir dengizchi dengizga tushib ketganini, ammo tezda qutqarilganini ma'lum qildi.
Ekspertlarning fikricha, AQSh kemalari juda uzoq vaqt dengizda bo'lib, texnik xizmat ko'rsatishga muhtoj. Iste'fodagi dengiz zobiti Xarlan Ullman uzoq muddatli xizmat kemaning jangovar tayyorgarligini pasaytirishini ta'kidladi.
AQSh Eron iqtisodini blokada orqali zaiflashtirishga umid qilmoqda. Trampning aytishicha, Eron "juda yomon ahvolda", ammo ekspertlar Eronning pozitsiyasi kuchliroq ekanini aytmoqda. Eron Hormuz bo'g'ozini nazorat qilish orqali qo'shimcha bosim o'tkazishi mumkin.
Tehron universiteti professori Mustafo Xoshcheshm Eron AQShga qarshi iqtisodiy urush olib borayotganini, Hormuz bo'g'ozi bu urushda asosiy rol o'ynashini aytdi. Eron qo'shni davlatlarga bosim o'tkazib, ular orqali AQShni muzokaraga majbur qilishga harakat qilmoqda.
Jorjtaun universiteti professori Mehron Kamrava AQShning iqtisodiy bosimi samarali bo'lishiga shubha bildirdi, chunki Eron rahbariyati ichki siyosiy bosim ostida emas. U Eron tuzumi o'z hokimiyatini saqlab qolishga intilayotganini ta'kidladi.
Source: www.aljazeera.com