Ebola virusi Kongo Demokratik Respublikasida (KDR) jadal tarqalmoqda. Kasallik mamlakatning oltinchi viloyatiga yetib bordi. Millionlab aholisi bo‘lgan poytaxt Kinshasada jiddiy sog‘liqni saqlash inqirozi yuzaga kelishi mumkinligidan xavotirlar kuchaymoqda.
Milliy biomedikal tadqiqot instituti (INRB) direktori Jan-Jak Muyembe DW telekanaliga bergan intervyusida, poytaxtda epidemiyaga qarshi tayyorgarlik ko‘rilganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, agar shubhali holat aniqlansa, epidemiologik xizmatlar va INRB laboratoriyasi tezda kasallikni aniqlash va tasdiqlashga tayyor.
Sog‘liqni saqlash vazirligi Cinquantenaire kasalxonasini bemorlarni qabul qilish va to‘liq izolyatsiya qilish uchun tayyorlagan. Biroq, virus sog‘liqni saqlash tizimining imkoniyatlaridan tezroq tarqalmoqda. Ushbu epidemiyaga sabab bo‘lgan Bundibugyo shtammi uchun hali vaktsina yoki davolash usuli tasdiqlanmagan.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) Bosh direktori Tedros Adanom Gebreyesusning ta’kidlashicha, epidemiyaning tez o‘sishi 2014-2016 yillardagi G‘arbiy Afrika epidemiyasidan ham oshib ketishi mumkin. O‘shanda 11 000 kishi vafot etgan bo‘lsa, hozirgi inqiroz 2 000 dan ortiq hayotni olib ketdi va 4 300 dan ortiq holat qayd etilgan.
JSST joriy epidemiyaning eng yuqori cho‘qqisiga olti oydan keyin erishishini kutmoqda. Dastlabki infektsiyalar fevral oyida boshlangan bo‘lishi mumkin. Epidemiyaning asosiy markazi shimoli-sharqdagi Ituri provinsiyasi bo‘lib, u yillar davomida beqarorlik va ko‘plab ichki ko‘chirilganlar bilan og‘rigan.
Shimoliy va Janubiy Kivu provinsiyalarida ham ko‘plab holatlar qayd etilgan. U yerda xavfsizlik vaziyati yanada murakkab, chunki hukumat M23 isyonchilari va ular bilan bog‘liq guruhlar bilan ko‘p yillik to‘qnashuvlarda ayrim hududlar ustidan nazoratni amalda yo‘qotgan.
Aholi orasida virus yuqtirish qo‘rquvi kundan-kunga oshmoqda. Bir hafta oldin Kinshasadan 65 km uzoqlikdagi Maluku portida qayiq to‘xtatilgan edi. Yo‘lovchilardan biri Mongala provinsiyasida isitma va diareya kabi Ebola alomatlari bilan kasalxonaga murojaat qilgan va keyinchalik vafot etgan. Natijada 200 dan ortiq yo‘lovchi izolyatsiyaga olingan, ammo test natijalari salbiy chiqqan.
Biroq, Kinshasa uchun bu xavotirni bartaraf etmadi, chunki har kuni odamlar shaharlar va provinsiyalar o‘rtasida harakatlanmoqda. Kasallikning tez tarqalishiga aholining keng ko‘lamli migratsiyasi va asosiy hududlardagi davom etayotgan zo‘ravonlik sabab bo‘lmoqda.
Poytaxtda virus tarqalsa, eng katta muammo kasalxona sig‘imi bo‘ladi. Cinquantenaire kasalxonasi koordinatori Kristian Ngandu DWga ma’lum qilishicha, 20 o‘rin tayyorlangan, ammo bu sig‘im 200-250 o‘ringa kengaytirilishi mumkin. Biroq, JSSTning fikricha, eng yomon stsenariyda bir necha ming o‘rin kerak bo‘ladi.
Fuqarolik jamiyati Oliy Kengashi raisi Karlos Mupili esa bu imkoniyatlarni yetarli emas deb hisoblaydi: “Yigirmata o‘rin bu shahar uchun juda kam, bitta kasalxona yetarli emas. Epidemiyani oldini olish uchun bir nechta tibbiyot muassasalari safarbar qilinishi kerak edi”, dedi u DWga.
JSST Bosh direktori Gebreyesus ogohlantirishicha, infektsiyalarning kutilmagan o‘sishi har qanday joyda yuz berishi mumkin, chunki kasallanganlarning kontaktlarini kuzatish sekin kechmoqda. U ko‘plab bemorlarning rasmiy ro‘yxatlarga kiritilmasdan dafn etilayotganidan xavotir bildirdi.
Olimlar shoshilinch davo izlamoqda: ikkita antiviral preparatning klinik sinovlari davom etmoqda, vaktsinalar ustida ham ish olib borilmoqda. Hozircha natijalar istiqbolli ko‘rinmoqda. JSST bosh olimi Silvi Briandning ta’kidlashicha, virusda mutatsiyalar kuzatilmagan, bu esa ozgina umid baxsh etmoqda.
Source: www.dw.com