Nyu-Dehli, Hindiston — 26-iyul kuni ertalab hokimiyat vakillari Jantar Mantar rasadxonasi yaqinidagi devorlarga bitilgan yozuvlarni bo‘yash uchun ishchilarni yubordi.
Bir kun avval imtihon natijalarining oshkor etilishi bilan bog‘liq janjal fonida Cockroach Janta Partiyasi (CJP) boshchiligidagi norozilik namoyishlari Hindiston ta'lim vaziri Dharmendra Pradxanning iste'fosiga sabab bo‘ldi.
Namoyishchilar qo‘lida “#2026 Gen-Z REVOLUTION!!!” degan shiorlar aks etgan plakatlar ko‘tarib yurishdi. Yigirma yoshlardagi bir yigit daraxtga chiqib, kuchli karnay orqali “Azadi, menga ozodlik ber!” qo‘shig‘ini yangratdi. Olomon qo‘llarini ko‘tarib, unga jo‘r bo‘ldi.
Bollywoodning “Gully Boy” filmidagi ushbu xit qo‘shiq so‘nggi yillarda Bosh vazir Narendra Modining hindu millatchi hukumatiga qarshi eng yirik talabalar noroziligining madhiyasiga aylandi. Politsiyaning talabalarni kaltaklagani aks etgan videolar qo‘shiqning mashhurligini yanada oshirdi.
“Azadi” shiori 2016-yilda JNU universitetida birinchi marta yangraganida, u “davlatga xoinlik” sifatida talqin qilinib, talabalar yetakchilari hibsga olingan edi. O‘shandan beri bu shior Hindistondagi talabalar faolligi va hukumatning dissidentlikka munosabati evolyutsiyasining ramziga aylandi.
2019-yilda fuqarolik qonuniga qarshi noroziliklar musulmon talabalar yetakchilarini yetakchilikka olib chiqdi, biroq ularning ko‘pchiligi terrorizmda ayblanib, qamoqqa tashlandi. Bu yilgi noroziliklar esa yangi avlod — internetda voyaga yetgan, ijtimoiy tarmoqlardan unumli foydalanadigan yoshlar tomonidan uyushtirildi.
Jantar Mantardagi namoyishda ishtirok etgan talabalar tashkilotlari, jumladan AISA va SFI, norozilikni jonlantirish uchun tajribali faollar yordamiga tayandi. Namoyishchilar “Azadi” qo‘shig‘ini kuylab, ta'lim islohotlarini talab qilishdi.
Tanqidchilar hukumatning talabalar faolligiga qarshi kurashi kuchayganini, universitetlarda erkin fikr bildirish maydoni torayganini ta'kidlamoqda. Professor Apoorvanandning so‘zlariga ko‘ra, bu mustaqil Hindiston tarixida hukumat tomonidan talabalar harakatiga qarshi eng muvofiqlashtirilgan hujumdir.
“Azadi” shiori ilk bor Pokiston feministlaridan ilhomlanib, keyinchalik Kashmir qarshiligi va Hindiston chap harakatida qo‘llanilgan. Endi esa u Gen Z noroziliklarining asosiy ramziga aylandi. Namoyishchilardan biri Muhammad Junaidning aytishicha, musulmonlar hali ham kamsitishlarga duch kelmoqda, biroq bu safar norozilik harakati yanada keng qamrovli bo‘ldi.
Ekspertlarning fikricha, yangi avlod talabalar yetakchilari an'anaviy ommaviy axborot vositalariga emas, balki ijtimoiy tarmoqlarga tayanib, o‘z hikoyalarini o‘zlari yozmoqda. Bu esa ularning muvaffaqiyatining kalitiga aylandi.
Source: www.aljazeera.com