Rekord darajadagi issiqlik va janubiy yozlarning tobora qizib borishi sayyohlarni shimoliy yo'nalishlarga undamoqda. Ammo bu oqim nozik ekotizimlarga jiddiy bosim o'tkazmoqda.
Norvegiyaning janubidagi Jotunheimen tog'larida ajoyib manzarali tizma sayyohlik marshruti sifatida tanilgan edi. Biroq mahalliy aholi bu yerda burgutlar uya qurishini ma'lum qilgach, nemis asosli sayyohlik kompaniyasi rahbari Georg Zixelshmidt bu yo'nalishdan voz kechishga qaror qildi. "Biz bu yo'nalishni endi ishlatmaymiz, boshqa yechim topishga majbur bo'ldik", dedi u.
Norvegiyaning "allemannsretten" qoidasi har kimga tabiatdan foydalanish huquqini beradi, lekin uni hurmat qilishni ham talab qiladi. Zixelshmidt 16 yil oldin Germaniyadan Norvegiyaga tabiat uchun ko'chib kelgan va bu qarorni oson qabul qilgan.
Iqlim o'zgarishi yozgi sayohatlarni qayta shakllantirmoqda. OECDning 2026 yilgi turizm hisobotiga ko'ra, janubiy Yevropadagi uzoq va kuchli issiqlik to'lqinlari sayyohlarni sovuqroq yo'nalishlarga qiziqishini oshirmoqda. Bu esa Norvegiya kabi mamlakatlarda tabiatning o'sib borayotgan tashriflar bosimiga bardosh bera olishi haqida xavotir uyg'otmoqda.
Sayohat sanoati bu o'zgarishni "coolcation" deb atamoqda. Kanadaning Vaterloo universiteti professori Daniel Skottning aytishicha, bu tendentsiya qanchalik keng tarqalganini aniq bilish hali erta. "Biz bilamizki, odamlar bu haqda o'ylayapti, ba'zilari esa harakat qilishyapti", dedi u.
Zixelshmidt bu tendentsiyani o'z ko'zi bilan ko'rmoqda. O'rta yer dengizi va Shimoliy mamlakatlarga sayohatlar taklif qiluvchi hamkor operatorlar yozda faol dam olishga qiziqish ortayotganini bildirishmoqda. "Iyul va avgustda Fransiya, Ispaniya yoki Italiyada 40 daraja issiqda piyoda yurish qiyin. Shimoliy mamlakatlar bundan qochish uchun yaxshi variant", dedi u.
Shimoliy Norvegiyada allaqachon tashriflar sonining oshishi nozik muhitga qanday ta'sir qilishini ko'rish mumkin. Lofoten arxipelagida 2025 yilda 807 mingdan ortiq tijorat tungi tashrif qayd etilgan. Bu yerda yuzlab qush turlari, jumladan, puffinlar koloniyasi yashaydi, ular tashriflar sonining o'sishidan bezovta bo'lishi mumkin.
Lofotendagi qirg'oq bo'yi o'tloqlari, botqoqliklar va tog' o'simliklari piyoda yurishga juda sezgir. Sun'iy yo'ldosh ma'lumotlaridan foydalangan tadqiqotchi Elina Xattonning aniqlashicha, Kvalvika plyajiga olib boruvchi eng yomon yo'llar 20 metrgacha kengaygan va atrofdagi o'simliklarni yo'q qilgan. "Bu zarar bu yerda deyarli doimiy", dedi u.
Norvegiya turizmni boshqarishning yangi usullarini sinab ko'rmoqda. 2027 yildan boshlab yuqori bosim ostidagi jamoalar 3% turar joy solig'ini joriy etishlari mumkin. Xattonning fikricha, bu soliq tashriflar sonini kamaytirmaydi, lekin infratuzilmani yaxshilashga yordam beradi.
Biroq, iqlim o'zgarishi tufayli sovuq joylarni topish qiyinlashmoqda. Skottning tadqiqoti shuni ko'rsatadiki, 2050 yilga kelib, eng yaxshi 100 ta shahar ichida faqat to'qqiztasi yiliga 10 kundan kam 32 darajadan yuqori haroratga ega bo'ladi. "Hech bir yo'nalish bunday vaziyatda g'olib bo'lmaydi", dedi Xatton.
Zixelshmidt "coolcation" atamasini marketingda ishlatmaslikka qaror qildi. "Biz bu vaziyatni reklama uchun ishlatishni xohlamaymiz. Bu haqiqiy holat, lekin bu haqda gapirish juda achinarli", dedi u.
Source: www.dw.com