Dushanba kuni AQShning Yaqin Sharq bo‘yicha maxsus elchisi Jared Kushner Isroilga tashrif buyurib, Bosh vazir Binyamin Netanyaxu bilan uchrashdi. Muzokaralarning asosiy mavzusi AQSh prezidenti Donald Trampning G‘azo bo‘yicha tinchlik rejasi bo‘lgani aytilmoqda. O‘tgan hafta Hamas ushbu rejani qabul qilganidan so‘ng, Isroil rahbari uni rad etgan edi.

Kushner uchrashuvni “yaxshi” deb atagan bo‘lsa-da, sezilarli yutuqlarga erishilmagani ko‘rinib turibdi. Fox News telekanaliga bergan intervyusida u Isroilning rad javobini yumshatishga harakat qildi. Biroq, Oq uyning G‘azo bo‘yicha to‘xtab qolgan tinchlik jarayonini jonlantirishga urinishlari, tinchlik kengashi tanqidlarga uchrayotgan bir paytda, muvaffaqiyatli bo‘lishi dargumon.

Netanyaxu Hamas qurolsizlanmaguncha Isroil o‘z majburiyatlarini bajarmasligi haqidagi pozitsiyasidan qaytmayapti. U Livan bo‘yicha ham xuddi shunday pozitsiyani egallab, bu muzokaralarda ishtirok etayotganlar tomonidan ko‘pchilik to‘siq sifatida baholanmoqda. Isroil bosh vazirining asosiy maqsadi kelgusi muzokaralarni va ayniqsa har qanday kelishuvning yakunlanishini kechiktirishdir.

Chunki Netanyaxu urushni davom ettirish orqali o‘zini “xavfsizlik kafolati” sifatida ko‘rsatishga intilmoqda. U Isroilning Eron, Falastin, Hizbulloh yoki Suriya bilan har qanday mojaroda qatnashishini davom ettirar ekan, u o‘zini ko‘p frontli tahdidlarga qarshi kurashishga qodir yagona siyosatchi sifatida namoyon qilishi mumkin. Oktyabr oyida bo‘lib o‘tadigan saylovlar oldidan bu imidjni saqlab qolish ayniqsa muhimdir.

So‘rovnomalarga ko‘ra, isroilliklarning 45 foizi G‘azo bo‘yicha tinchlik kelishuviga qarshi, 37 foizi jangovar harakatlarni qayta boshlashni xohlaydi, 17 foizi esa mavjud vaziyatni saqlab qolish tarafdori. Isroilliklarning uchdan ikki qismi Livan janubidagi ishg‘olni davom ettirishni, qariyb yarmi esa Eronga qarshi keng ko‘lamli harbiy harakatlarni davom ettirishni istaydi. Bu urush tarafdorlari Netanyaxuning potentsial saylovchilari hisoblanadi.

Netanyaxu tinchlik jarayoniga to‘siq bo‘lish orqali o‘z jinoiy ishini ham shakllantirishga harakat qilmoqda. U “muhim siyosiy uchrashuvlar” uchun tanaffuslar so‘rashi, uning advokatlari esa rasmiy safarlar yoki tibbiy ko‘riklar sababli sud majlislarini kechiktirishni talab qilishi mumkin. Urush esa tartibsizliklarni keltirib chiqaradi va bunday kechikishlarni kim hal qilishi kerak? Albatta, bosh vazir.

Netanyaxu abadiy urushni davom ettirishga intilsa-da, Isroil iqtisodiyoti haqida unchalik qayg‘urmayotganga o‘xshaydi. Mojaro biznes uchun, ayniqsa mudofaa kompaniyalari uchun foydali bo‘ldi. Isroil fond bozori rekord darajalarni ko‘rmoqda, shekel esa qimmatlashdi. 2027 yilga prognoz qilingan o‘sish 5,6 foizni tashkil etadi.

Biroq, Iqtisodiy Hamkorlik va Taraqqiyot Tashkiloti (OECD) iyun oyida e’lon qilgan hisobotda harbiy faollikning kuchayishi Isroil iqtisodiyotiga “katta moliyaviy xarajatlar” olib kelishi mumkinligini taxmin qilgan. Ammo OECD ogohlantirishlari urushda o‘z siyosiy omon qolishini ko‘rayotgan bosh vazirni to‘xtata olmaydi. Oq uy elchilarining maxsus tashriflari ham bunga qodir emas.

Source: www.aljazeera.com