Nepal va Tibet chegarasida sodir bo‘lgan kuchli ko‘chki va toshqinlar keng ko‘lamli vayronagarchilikka sabab bo‘ldi. Hozircha kamida 469 kishi halok bo‘lgani, yana yuzlab odamlar bedarak yo‘qolgani ma’lum qilinmoqda. Mahalliy hukumat vakillari vaziyatni “ulkan yo‘qotish” deb baholamoqda.
Dastlab zilzila sabab bo‘lgan deb taxmin qilingan bo‘lsa-da, AQSh Geologik Xizmati (USGS) ma’lumotlariga ko‘ra, falokat muzlikning qulashi natijasida yuzaga kelgan. Muzlik qulashi paytida yuzaga kelgan tebranish magnitudasi 5,2 ni tashkil etgan. Keyingi qoldiq oqimlari daryo bo‘ylab katta vayronagarchilik keltirib chiqargan.
Xabar qilinishicha, Nepalning Nuvakot va Rasuvagadhi kabi hududlarida loy va tosh oqimi binolar, yo‘llar va transport vositalarini vayron qilgan. Trishuli daryosi bo‘yida joylashgan chegara nazorat punkti butunlay suv ostida qolgan. Bhote Koshi, Trishuli va Narayani daryolari bo‘yida jiddiy suv toshqinlari kuzatilmoqda.
Qutqaruv ishlari davom etmoqda, biroq qo‘shimcha toshqin xavfi tufayli vaziyat murakkab. Tibet tomonida hosil bo‘lgan suv ombori to‘g‘on yorilishi xavfi tufayli Xitoy qutqaruv ishlarini vaqtincha to‘xtatgan. Xalqaro tog‘larni rivojlantirish markazi (ICIMOD) Trishuli daryosining tor qismlarida to‘siq paydo bo‘lishi va ikkinchi toshqin xavfi borligini ogohlantirmoqda.
Halok bo‘lganlar orasida ko‘plab xorijiy fuqarolar ham bor. Nepal hukumati ma’lumotlariga ko‘ra, 910 kishi bedarak yo‘qolgan, shundan 517 nafari xorijiy fuqarolardir. Hindiston fuqarolari eng ko‘p – 288 kishi, Xitoydan esa 100 ga yaqin kishi bedarak yo‘qolgan. AQSh, Ukraina, Malayziya, Avstraliya, Buyuk Britaniya va boshqa davlatlardan ham ko‘plab sayyohlar yo‘qolganlar ro‘yxatida.
Nepal Bosh vaziri Balendra Shoh “butun xalq chuqur qayg‘uda” ekanini bildirib, Xitoy bilan hamkorlikda chora ko‘rishga va’da berdi. Xitoy rahbari Si Szinpin “barcha imkoniyatlarni safarbar qilish”ni buyurdi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti, AQSh va Buyuk Britaniya kabi davlatlar yordam taklif qilmoqda.
Olimlar iqlim o‘zgarishi muzliklarning erishini tezlashtirib, bunday hodisalar xavfini oshirayotganini ta’kidlamoqda. Biroq, bu hodisani bevosita iqlim o‘zgarishi bilan bog‘lash hali erta, deydi mutaxassislar. Ular sun’iy yo‘ldosh tasvirlari va ma’lumotlar yordamida qulashning aniq sabablarini o‘rganmoqda.
Source: www.bbc.co.uk