Amerika Qo‘shma Shtatlari prezidenti Donald Trampning surati rasman mamlakat valyutasida paydo bo‘ldi. Seshanba kuni mahalliy vaqt bilan soat 12:00 da (GMT 16:00) AQSh zarbxonasi mamlakatning 250 yilligiga bag‘ishlangan “asrda bir marta” uchraydigan 1 dollarlik tangani muomalaga chiqardi va sotuvga qo‘ydi.
Oltin rangdagi tangalarning bir tomonida Trampning portreti, shuningdek, “LIBERTY” va “IN GOD WE TRUST” yozuvlari joylashgan. Orqa tomonida AQSh prezidentlik muhri tasvirlangan bo‘lib, qalqonida “250” raqami yozilgan.
AQSh zarbxonasi tangalar “o‘zining muhim yubileyiga yaqinlashayotgan xalqning ruhini, g‘ururini va merosini aks ettiradi”, deb ta’kidlaydi. Bu deyarli 100 yil ichida ilk bor tirik shaxsning AQSh valyutasida tasvirlanishi bo‘lib, bu katta tanqidlarga sabab bo‘ldi, chunki bunday sharaf asosan uzoq vaqt oldin vafot etgan shaxslarga beriladi.
Tramp Oq uyga qaytganidan beri uning ma’muriyati uning nomi yoki suratini turli binolar va buyumlarga joylashtirish choralarini ko‘rdi. Jumladan, Kennedi markazi, AQSh Tinchlik instituti, milliy bog‘lar chiptalari, cheklangan nashrdagi pasport va o‘tgan yili e’lon qilingan 1 million dollarlik “oltin karta” vizasi shular jumlasidan.
Tramp ma’muriyati bu harakatlarni mamlakat mustaqillik deklaratsiyasi imzolanganining 250 yilligi bilan bog‘ladi. 15-iyul kuni AQSh moliya vaziri Skott Bessent tangani ijtimoiy tarmoqdagi postida e’lon qildi. Bessentning so‘zlariga ko‘ra, tanga “Amerika qadriyatlarining kuchini va barcha uchun erkinlikni saqlashga bag‘ishlangan xalqning va’dasini nishonlaydi”.
Tramp ma’muriyati yana bir yubiley tangasini Tramp brendidagi 1 dollarlik tanga uchun pretsedent sifatida ko‘rsatadi. 1926-yilda mamlakatning 150 yilligi munosabati bilan AQSh zarbxonasi Jorj Vashington va o‘sha paytdagi prezident Kalvin Kulidjning yonma-yon portretlari tushirilgan tanga zarb qilgan edi. Biroq tanqidchilar 1926-yilgi tanga esdalik uchun bo‘lganini va muomalaga chiqarilmaganini ta’kidlamoqda.
May oyida Bessent Tramp surati tushirilgan yangi 250 dollarlik banknotni chop etishga tayyorgarlik ko‘rilayotganini ham aytgan edi. Bessent Tramp ma’muriyati yangi banknot uchun Kongressdan ruxsat so‘rayotganini qo‘shimcha qildi.
Tanga nominal qiymati 1 dollar bo‘lishiga qaramay, iste’molchilar 25 tangadan iborat rulonni 61 dollarga yoki 100 tangadan iborat qopni 154,50 dollarga sotib olishlari mumkin — bu sezilarli ustama. Tangalar yuqori narxda sotilayotgan bo‘lsa-da, AQSh zarbxonasi ular faqat bezak uchun emasligini ta’kidlaydi. Ular qonuniy to‘lov vositasi hisoblanadi va oddiy 1 dollarlik kupyura kabi kundalik xaridlar uchun ishlatilishi mumkin.
AQSh federal qonuni: “AQSh valyutasi va qimmatli qog‘ozlarida faqat vafot etgan shaxsning surati bo‘lishi mumkin”, deb belgilaydi. Kongress bu qonunni 1866-yilda G‘aznachilik departamenti xodimi Spenser M Klark o‘z suratini 5 sentlik banknotga joylashtirganidan keyin qabul qilgan. Biroq Tramp birinchi muddatida 2020-yilgi “Circulating Collection Coin Redesign Act” (CCRA) deb nomlangan qonunni imzolagan edi, bu G‘aznachilikka “AQSh semikvintennialiga xos dizaynlar bilan” 1 dollarlik tangalar zarb qilish huquqini berdi.
Ushbu qonun tangalarning orqa tomonida “tirik yoki o‘lgan har qanday shaxs” portretini taqiqlaydi. Biroq Trampning yangi 1 dollarlik tangadagi surati old tomonida joylashgan, bu qonunga mos keladi. O‘tgan yil oxirida demokrat senatorlar Ketrin Kortez Masto va Jeff Merkli Trampning tangada surati bo‘lishiga to‘sqinlik qiluvchi qonun loyihasini taqdim etishgan edi. “Monarxlar o‘z suratlarini tangalarga qo‘yishadi, lekin Amerikada hech qachon qirol bo‘lmagan va bo‘lmaydi ham”, degan edi Kortez Masto. Ularning qonun loyihasi qonunga aylanmadi.
G‘aznachilik departamenti va AQSh zarbxonasi Al Jazeeraning izoh so‘roviga darhol javob bermadi.
Source: www.aljazeera.com