Pokistonning eng zich joylashgan viloyati bo‘lmish Panjobda deputatlar terrorizm ishlarini deyarli to‘liq maxfiylikda ko‘rishga ruxsat beruvchi qonunni qabul qildi. Endi sudya, prokuror va guvohlarning shaxsi noma’lum qolishi mumkin.
Yangi qonunga ko‘ra, og‘ir jinoyatda ayblanayotgan shaxs o‘z ishini kim ko‘rganini, kim ayblovni himoya qilganini yoki kim guvohlik berganini bilmagan holda hukm qilinishi mumkin. Sud jarayoni yozuvlari yopiladi, apellyatsiya esa dastlabki sudni kim olib borganini bilmagan sudyalar tomonidan ko‘rib chiqilishi mumkin.
“Anti-Terrorizm (Panjob o‘zgartirish) qonuni 2026” 31-avgust kuni Panjob Assambleyasida qabul qilindi. Muxolifat deputatlari norozilik sifatida majlisni tark etishdi. Hukumat dastlab qonunni qayta ko‘rib chiqishga rozi bo‘lgandi, biroq qonun o‘zgartirilmasdan qabul qilindi.
Qonun muxolifat, huquqshunoslar, inson huquqlari tashkilotlari va tahlilchilar tomonidan keskin tanqid qilindi. Ular bu qonun bir nomalum amaldorga katta kuch berishini va hukumat tanqidchilariga qarshi ishlatilishi mumkinligini ta’kidlamoqda.
Qonun hukumatga “maxsus vakolatli shaxs” etib tayinlangan yuqori martabali amaldorga qaysi ishlar maxsus tartibda ko‘rilishini belgilash huquqini beradi. Bu amaldorning shaxsi maxfiy saqlanadi va faqat Lohur Oliy sudi raisi biladi.
Ushbu amaldor har qanday terrorizm ishini yoki butun bir toifani “maxsus xavfsizlik ishi” deb e’lon qilishi mumkin, agar u odamlar himoyaga muhtoj deb hisoblasa. Qonunda bu toifaga kirish uchun aniq mezonlar belgilanmagan va ayblanuvchi bu qarorga e’tiroz bildira olmaydi.
Sud jarayonida sudya, prokuror, politsiya xodimlari, guvohlar va himoyachilarning shaxsi hech qanday sharoitda oshkor etilmaydi. Guvohlar faqat kodlar bilan belgilanadi. Sud majlislari videokonferensiya orqali, ovozni o‘zgartiruvchi texnologiyalar bilan o‘tkazilishi mumkin.
Hukumat qonunni asoslashda so‘nggi yillarda qurolli guruhlar hujumlari ko‘payganini va sudyalar, prokurorlar, tergovchilar hamda guvohlarga tahdidlar kuchayganini keltirmoqda. Ammo tanqidchilar, bu qonun siyosiy raqiblarga qarshi ishlatilishi mumkinligini aytmoqda.
Panjobda terrorizm bilan bog‘liq o‘limlar mamlakatdagi umumiy sonning kichik qismini tashkil qiladi. Aksariyat hollarda Xayber Paxtunxva va Baluchiston viloyatlarida sodir bo‘ladi. Shunga qaramay, aynan Panjobda bunday maxfiy sudlar joriy etilmoqda.
Huquqshunoslar va inson huquqlari tashkilotlari qonunni konstitutsiyaga zid deb hisoblamoqda. Ular bu qonun adolatli sudlov huquqini buzishini va saylanmagan amaldorga nazoratsiz vakolat berishini ta’kidlamoqda. Qonunning amal qilish muddati cheklanmagan, bu esa uni bekor qilish faqat sud orqali mumkin bo‘lishini anglatadi.
Muxolifat vakillari qonun federal hukumat tomonidan boshqarilayotganini da’vo qilmoqda. Ular Panjobda terrorizm xavfi pastligini, shuning uchun bunday qat’iy choralar kerak emasligini ta’kidlamoqda. Qonunga qarshi sud da’vosi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com