Missuri shtati Oliy sudi noyabr oyidagi oraliq saylovlar oldidan AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan qo‘llab-quvvatlangan kongress okruglari xaritasini bir ovozdan bekor qildi va avvalgi okruglarni tiklashga qaror qildi.
Payshanba kuni chiqarilgan qaror Trampning qayta taqsimlash bo‘yicha milliy kurashdagi kamdan-kam hollarda uchraydigan sud tanbehi bo‘ldi. Biroq, bu ish bo‘yicha yakuniy so‘z bo‘lishi dargumon, chunki respublikachi amaldorlar apellyatsiya berishga va’da berishgan.
Ishning markazida 2025-yil sentyabr oyida imzolangan kongress xaritasi turibdi. U respublikachilarga AQSh Vakillar palatasida qo‘shimcha o‘rin egallashga yordam berish uchun ishlab chiqilgan edi.
Biroq, partiyaviy qayta taqsimlash harakati xalq noroziligiga sabab bo‘ldi. Missuri shtatining qariyb 300 ming aholisi yangi xaritani ovozga qo‘yish uchun petitsiyaga imzo chekdi.
Missuri shtat kotibi Denni Xoskins petitsiyani qonuniy jihatdan yetarli emas deb rad etdi. Bu esa payshanba kuni Missuri Oliy sudi hal qilgan huquqiy kurashga olib keldi.
Sud o‘z qarorida “Referendum petitsiyasi qonuniy, yetarli va o‘z vaqtida bo‘lgan, kotib esa buning aksini noto‘g‘ri xulosa qilgan”, deb yozdi. Shuningdek, Missuri Konstitutsiyasi bunday petitsiyalarni qonuniy deb hisoblashini va “hech qanday istisno qo‘llanilmasligini” qo‘shimcha qildi.
Sudya Xanavey, respublikachi, qarorni “to‘liq konstitutsiyaviy inqiroz” deb atadi va AQSh Oliy sudiga darhol apellyatsiya berishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, “Amerika tarixida hech qachon sud boshlang‘ich saylovdan keyin va umumiy saylovdan oldin kongress xaritasini bekor qilmagan”.
Tramp ham ijtimoiy tarmoqdagi postida qarorni “dahshatli, kulgili va konstitutsiyaga zid” deb qoraladi. U Missuri Oliy sudi “xaritani uzoq vaqt oldingi holatiga qaytarishni qo‘llab-quvvatlab, bema’ni qaror chiqarganini” yozdi.
O‘tgan yili Tramp qayta taqsimlash bo‘yicha milliy kurashni boshlagan edi. U Texas shtati qonun chiqaruvchilariga respublikachilarga ustunlik beradigan tarzda xaritalarni qayta chizishni taklif qilgan. Odatda, kongress xaritalari aholini ro‘yxatga olish natijalarini aks ettirish uchun har 10 yilda bir marta qayta chiziladi.
Biroq, Tramp respublikachilar boshchiligidagi shtatlarni o‘n yillik o‘rtasida yangi xaritalar chiqarishga undadi. Bu o‘ng qanot partiyasiga Vakillar palatasi ustidan nazoratni saqlab qolishga yordam berish strategiyasi edi. Taxminan 10 shtat, jumladan Missuri ham qayta taqsimlashga qaror qildi. Ko‘pchilik respublikachilar foydasiga bo‘ldi.
Payshanba kungi qaror Missuri shtatining 2025-yilgi kongress xaritasi noyabr oyidagi oraliq saylovlarda yoki kelajakdagi saylovlarda, Missuri saylovchilari buni avval ma’qullamaguncha qo‘llanilishini taqiqladi. “People Not Politicians” guruhi referendum petitsiyasini boshqargan. U shtat sudi qarorini olqishladi va “Missuri Oliy sudi qaror qildi: Missuriylar siyosatchilarning soxta xaritasiga ovoz beradi”, deb yozdi.
Qarordan bir kun oldin yuzlab odamlar shtat Oliy sudi oldida “Bizni ovoz bersin!” deb hayqirib miting o‘tkazdi. Jefferson Siti rezidenti Grant Kristensen petitsiyaga imzo chekkanini aytdi. “Gerrimendering bu saylovchilarni bostirish bilan bir xil”, dedi u. “Okruglarni bir tomonga yoki boshqa tomonga yo‘naltirish uchun kesish adolatli emas”.
Source: www.aljazeera.com