Germaniya sharqiy shtati Saksoniya-Anhaltda bo'lib o'tadigan shtat saylovlari butun mamlakat e'tiborini tortmoqda. Asosiy e'tibor o'ta o'ngchi "Germaniya uchun alternativa" (AfD) partiyasining natijalariga qaratilgan. Ushbu partiyaning shtatdagi bo'limi ichki razvedka idorasi tomonidan "tasdiqlangan o'ta o'ng ekstremist" deb topilgan.
So'rovlarga ko'ra, AfD saylovda aniq g'olib bo'lishi mumkin. 2021-yildagi so'nggi shtat saylovlarida AfD taxminan 20% ovoz olgan va shundan beri eng yirik muxolif partiya hisoblanadi. Hozirda shtatni Xristian-demokratik ittifoq (CDU), Sotsial-demokratik partiya (SPD) va Erkin demokratik partiya (FDP) koalitsiyasi boshqaradi, Sven Shulze (CDU) shtat premyeri lavozimini egallaydi.
AfD saylovoldi tashviqotida Saksoniya-Anhalt ijtimoiy va iqtisodiy jihatdan ortda qolgan degan da'voni ilgari surmoqda. Shtatda ishsizlik darajasi umummilliy ko'rsatkichdan yuqori, to'liq stavkada ishlaydigan xodimlarning o'rtacha daromadi esa Germaniya bo'yicha o'rtacha ko'rsatkichdan past.
Saksoniya-Anhaltning taxminan 2,1 million aholisining 800 mingga yaqini ijtimoiy sug'urta badallariga tortiladigan ish o'rinlarida band. Kimyo sanoati an'anaviy ravishda shtatning asosiy ish beruvchilaridan biri bo'lib, iqtisodiyotning eng samarali tarmoqlaridan hisoblanadi, ayniqsa Leuna, Merseburg va Bitterfeld-Volfen shaharlari atrofidagi "kimyoviy uchburchak"da. Mashinasozlik va qurilish korxonalari, jumladan qiyin ahvoldagi avtomobilsozlik sanoati uchun yetkazib beruvchilar ham ishlab chiqarish sohasida muhim rol o'ynaydi.
Chakana savdo, transport va mehmondo'stlik sohasi ish o'rinlarining taxminan beshdan birini tashkil etadi, shu jumladan turizmdagi ko'plab lavozimlar. Harz tog'lari, Lyuter shaharlari Vittenberg va Eyzlеben hamda YuNESKO Butunjahon merosi ro'yxatiga kiritilgan Kvedlinburg asosiy sayyohlik maskanlari hisoblanadi.
Sharqiy Germaniya shtatlari hali ham sobiq G'arbiy Germaniya shtatlariga yetib olmagan degan tushuncha saylovchilarda keng tarqalgan. AfD bu xabarni, ayniqsa yosh saylovchilar orasida keng qo'llab-quvvatlamoqda.
Sharqiy Germaniyada pensiyalar G'arbdagidan past degan da'volar ko'p aytiladi, ammo bu endi to'g'ri emas. Biroq, Saksoniya-Anhaltda nafaqaxo'rlar ulushi umummilliy o'rtacha ko'rsatkichdan biroz yuqori. Sharqda ko'plab nafaqaxo'rlar faqat davlat pensiyasiga tayanadi, G'arbda esa ko'pchilik davlat pensiyasiga qo'shimcha ravishda korxona pensiyalari yoki xususiy pensiya jamg'armalaridan daromad oladi.
Nafaqaxo'rlarning yuqori ulushi tufayli Saksoniya-Anhalt aholi jon boshiga iqtisodiy mahsulot bo'yicha Germaniyadagi eng past ko'rsatkichlardan biriga ega — umummilliy o'rtacha ko'rsatkichning atigi to'rtdan uch qismi. Shtat iqtisodiyoti ham so'nggi yillarda umummilliy iqtisodiyotga qaraganda sekinroq o'sgan.
AfD, shuningdek, immigratsiyani Saksoniya-Anhaltdagi saylovoldi tashviqotining asosiy masalasiga aylantirgan va "haddan tashqari immigratsiya" hamda "xorijiy ta'sir" haqida ogohlantirmoqda. Bu xabar saylovchilar orasida qo'llab-quvvatlanayotganga o'xshaydi, garchi boshqa nemis shtatlari bilan solishtirganda, u yerda nisbatan kam xorijliklar yashaydi.
Saksoniya-Anhalt Germaniyaning iqtisodiy jihatdan zaif shtatlaridan biri bo'lsa-da, so'nggi yillarda migratsiya ma'lumotlariga ko'ra aholi soni oshgan. 2016-yildan beri Saksoniya-Anhaltga ko'plab xorijliklar ko'chib kelgan. Nemis fuqarolari uchun ham so'nggi olti yil ichida migratsiya balansi ijobiy bo'lgan.
2025-yil oxirida xorijliklar Saksoniya-Anhalt aholisining taxminan 9% ni tashkil etgan — bu Germaniyaning eng ko'p aholili shtati bo'lgan Shimoliy Reyn-Vestfaliyadagi ulushning taxminan yarmi. "Xorijliklar soliq to'lovchilar hisobiga yashaydi" degan da'vo ham noto'g'ri. Boshqa nemis shtatlari bilan solishtirganda, Saksoniya-Anhaltda asosiy daromad yordami kabi ijtimoiy nafaqalarning potentsial oluvchilari orasida xorijliklar ulushi nisbatan past.
Siyosiy va iqtisodiy haqiqat ekstremistik partiyalar, ayniqsa AfD tomonidan tasvirlangan qorong'u manzaradan qanchalik uzoq bo'lmasin, bir tendentsiya aniq ko'rinmoqda: radikal partiyalarni qo'llab-quvvatlash tobora mustahkamlanib bormoqda. Ilgari hukmron bo'lgan CDU va SPD partiyalari bu o'zgarishning asosiy yukini o'z zimmasiga olmoqda va asta-sekin o'z mavqeini yo'qotmoqda. CDU keng ko'lamli asosiy partiya sifatidagi maqomini saqlab qolishda qiynalmoqda, SPD esa 5% chegarasiga yaqinlashmoqda, bu esa kelajakda ba'zi shtat parlamentlarida o'rinlarni qo'lga kiritishda muammolarga duch kelishi mumkinligini ko'rsatmoqda.
Source: www.dw.com