Saksoniya-Anhalt shtatidagi saylovlarda "Germaniya uchun alternativa" (AfD) partiyasining 43,8% ovoz olishi butun mamlakatda shov-shuvga sabab bo'ldi. Bu natija, ayniqsa, turkiyalik nemislar orasida jiddiy xavotir uyg'otmoqda.
Germaniyadagi Turk Jamiyati (TGD) hamraisi Gökay Sofuoglu DW nashriga bergan intervyusida Saksoniya-Anhaltdagi tadbirkorlar ayniqsa qattiq xavotirda ekanliklarini aytdi. "AfD muvaffaqiyatidan so'ng ba'zilar do'konlarini yopib, avval Saksoniya-Anhaltdan, keyin Germaniyadan ketish haqida o'ylashdi", dedi Sofuoglu.
Uning so'zlariga ko'ra, dastlabki munosabat hissiy bo'lgan. "O'shandan beri ba'zilari bilan yana gaplashish imkoniga ega bo'ldik", dedi Sofuoglu. "Ular kutishga qaror qilishdi: hukumat shakllanishini kutmoqdalar".
Sofuoglu ta'kidlashicha, Saksoniya-Anhaltdagi turkiyaliklar AfDning kuchayishini "butun Germaniya uchun muammo" deb bilishadi. Uning fikricha, partiyaning saylovdagi g'alabasi Germaniyadagi demokratiya barqarorligiga tahdiddir. AfD migratsiyaga qarshi keskin kampaniya olib borayotgan bo'lsa-da, Sofuoglu partiyaning asl maqsadi Germaniya konstitutsiyasiga qarshi ekanligini ta'kidladi.
AfD g'alabasi Germaniyada millatchi zo'ravonlik kuchayishi haqidagi xavotirlarni ham kuchaytirdi. "Kelgusi kunlarda Milliy Sotsialistik Yer osti tashkiloti tomonidan amalga oshirilgan hujumlarga o'xshash hujumlar bo'lishi va ularning ortida nima turgani oydinlashtirilmasligi mumkinligidan qo'rqish bor", dedi Sofuoglu.
Berlindagi nodavlat tashkilotda ishlaydigan huquqshunos Alaz Sümer DWga bergan intervyusida shunday dedi: "Menimcha, faqat xavotirlanish hech narsaga erishmaydi. Sabablarni o'ylash kerak. Menimcha, mavjud partiyalar AfDning bunchalik kuchayishiga imkon bergan muammolarni yetarlicha hal qilmagan".
Sümer Germaniyaga o'qish uchun kelganiga to'qqiz yil bo'ldi. Hozirda u o'ta o'ng siyosiy partiyalar haqida PhD dissertatsiyasi ustida ishlamoqda va migrant jamoalar vakillariga xalqaro malakalarini Germaniyada tan olish bo'yicha maslahat beradi. "AfD yomon, AfD xavfli" deyish oson yo'l", dedi Sümer. "Biz buni allaqachon bilamiz".
O'z ismini oshkor qilishni istamagan Irmak 12 yil oldin Leyptsig shahriga o'qish uchun ko'chib kelgan. Uning so'zlariga ko'ra, AfD g'alabasi xavotirli, ammo kutilmagan emas edi. "O'ta o'ng kuchlar yaxshi natija ko'rsatishi va saylovdan eng kuchli partiya sifatida chiqishi oldindan aytilishi mumkin edi", dedi Irmak. "Ammo bu natijaga zamin ham hukumatning fuqarolar ehtiyojlarini qondirmaydigan siyosati tomonidan tayyorlandi".
Irmakning fikricha, AfDning kuchayishi Germaniyaning tuzilmaviy muammolarini hal qilmaydi. "Hatto hukumat o'zgarsa ham, ishchilar va yoshlarga bo'lgan ehtiyoj o'zgarmaydi", dedi u, "ayniqsa Saksoniya-Anhalt kabi keksa aholiga ega shtatda".
Sümerning ta'kidlashicha, Germaniya hukumati AfD bilan munosabatda ehtiyotkor bo'lishi kerak, chunki u ekstremistik partiya bo'lib, endi "Germaniyada voqelik" hisoblanadi. Uning fikricha, ko'pchilik chaqirayotgan AfDni taqiqlash partiyani yanada kuchaytiradi. Agar AfD taqiqlansa, yangi partiya tuziladi va ko'proq ekstremistik a'zolar kamroq ko'rinadigan tashkilotlarga qo'shilishi mumkin, bu Germaniyani migrantlar uchun "yanada yashash qiyin" joyga aylantiradi.
Sümer Germaniyaning boshqa partiyalari AfD saylovchilari bilan ularning motivlarini tushunish uchun muloqot qilishlari kerakligini aytdi. Uning so'zlariga ko'ra, Germaniyadagi irqchilik muammosi AfDdan kattaroq va migrantlar duch keladigan muammolar partiya tomonidan yaratilmagan. Federal Statistika idorasi ma'lumotlariga ko'ra, 2025 yilda Saksoniya-Anhalt aholisi taxminan 2,1 million kishini tashkil etgan. Ulardan taxminan 249 ming nafari yoki 10 foizdan sal ko'prog'i migratsiya tarixiga ega; 6,120 nafari turkiyaliklar. Germaniyada jami taxminan 3 million turkiyalik yashaydi.
Source: www.dw.com