Birlashgan Millatlar Tashkilotining faktlarni aniqlash missiyasi AQSh Eronda amalga oshirgan ikki havo hujumi natijasida harbiy jinoyatlar sodir etgan deb hisoblash uchun "asosli asoslar" mavjudligini ma'lum qildi. Bu haqda missiya tomonidan e'lon qilingan hisobotda aytiladi.
BMT Inson huquqlari kengashi tomonidan tayinlangan Eron bo'yicha Mustaqil xalqaro faktlarni aniqlash missiyasi ekspertlari AQSh kuchlari tomonidan Eronda, jumladan Minab shahridagi maktabga zarba berilgan ikki hujumda harbiy jinoyatlar sodir etilganligiga ishonish uchun "asosli asoslar" topdilar. Hisobotda, shuningdek, Eronning teokratik hukumati o'z xalqiga qarshi insoniyatga qarshi jinoyatlar sodir etganlikda ayblanadi.
2022-yilda tashkil etilgan missiyaga bangladeshlik huquqshunos Sara Xusayn raislik qiladi va u mustaqil ekspertlardan iborat. Ular o'z xulosalarini dushanba kuni BMT Inson huquqlari kengashiga taqdim etishlari kutilgan edi. Kengash 47 ta BMT a'zo davlatidan iborat.
Missiya fevral oyida boshlangan Eron urushi davrida AQShning harakatlarini va dekabr oxirida boshlangan milliy tartibsizliklarga Eron hukumatining javobini o'rgandi. Hisobot majburiy bo'lmasa-da, u Eron urushi haqida to'plangan xalqaro dalillarga hissa qo'shadi va kelajakda xalqaro sudlarda huquqiy ishlarni qo'zg'atish uchun ishlatilishi mumkin.
Pentagon missiya hisobotiga izoh berishdan bosh tortdi. "Bizning tekshiruvimiz davom etmoqda va hozircha e'lon qiladigan hech narsamiz yo'q", deyiladi uning bayonotida. Ayni paytda Oq uy keskin bayonot berdi, uning vakili Anna Kelli BMTning inson huquqlari bo'yicha oliy organi "o'nlab yillar davomida jiddiy bo'lmagan safsatalarni aytib, inson huquqlari uchun hech narsa qilmagan" dedi. "Bu mojaroda harbiy jinoyatlar sodir etgan yagona tomon Eron rejimi bo'lib, u minglab o'z xalqini o'ldirgan, chet elda amerikaliklarni o'ldirgan, Hurmuz bo'g'ozida terrorchilik harakatlarini amalga oshirgan va mintaqadagi qo'shnilariga qarshi tartibsiz hujumlar uyushtirgan", dedi Kelli.
Hisobotda BMT ekspertlari 28-fevral kuni Minabdagi Shajareh Tayyebeh boshlang'ich maktabiga hujum uchun AQSh kuchlari javobgar ekanligiga ishonish uchun asosli asoslar topganliklarini aytdilar. Eron rasmiylariga ko'ra, hujumda 150 dan ortiq kishi, jumladan 120 ga yaqin maktab o'quvchisi halok bo'lgan. Missiya hujum tartibsiz bo'lib, tinch aholi o'limiga va fuqarolik infratuzilmasiga zarar yetkazgan degan xulosaga keldi. Hisobotga ko'ra, bu xalqaro huquq bo'yicha harbiy jinoyat hisoblanadi. BMT ekspertlari maktab aniq fuqarolik ob'ekti bo'lgan va undan harbiy maqsadlarda foydalanilganligi haqida hech qanday dalil topilmagan degan xulosaga keldilar. Ular 28-fevral kuni Larned shahridagi sport markaziga qilingan zarba bo'yicha ham shunga o'xshash xulosaga keldilar. Hisobotda aytilishicha, hujum yaqin atrofdagi turar-joy binolari va maktabga zarar yetkazgan, 22 tinch aholi halok bo'lgan va yaralangan. Hisobot zarba tartibsiz bo'lgan va shuning uchun harbiy jinoyat tashkil etadi degan xulosaga keldi. Mart oyida AQSh Markaziy qo'mondonligi o'sha kuni AQSh kuchlari Lamerd shahriga hech qanday zarba bermaganligini ma'lum qilgan edi.
BMT tekshiruvi, shuningdek, Eron hukumati dekabr oxirida boshlangan norozilik namoyishlari paytida tinch aholiga qarshi keng ko'lamli va tizimli hujumlar uyushtirganligini aniqladi. Hisobotda aytilishicha, bu hujumlar noqonuniy o'ldirishlar, qiynoqlar, o'zboshimchalik bilan hibsga olishlar, majburiy yo'qolishlar va so'z erkinligini qattiq cheklashni o'z ichiga oladi. Inson huquqlari guruhlariga ko'ra, 1979-yilgi inqilobda shia musulmon ruhoniylari hokimiyatga kelganidan beri eng katta qatag'on paytida halok bo'lganlar orasida tasodifiy odamlar ham bor edi. Tehron "terrorchilar va tartibsizliklar"ni surgundagi muxoliflar va xorijiy dushmanlar, jumladan AQSh va Isroil tomonidan qo'llab-quvvatlanganlikda aybladi. Tekshiruv o'lim sonini mustaqil ravishda tasdiqlay olmasligini, ammo o'lim va jarohatlar soni rasmiy 3,038 o'lim va 25,000 jarohat ko'rsatkichidan ancha yuqori bo'lishi mumkinligini ta'kidladi.
Source: www.dw.com