Suriyaning sobiq prezidenti Bashar al-Assad davrida mahbuslarni qiynoqqa solganlikda ayblangan sobiq harbiy amaldor Samir Usmon Alshayx AQShda 60 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Los-Anjelesdagi federal sudya payshanba kuni shu qarorni e'lon qildi. Hakam jazodan oldin: "Bu xatti-harakatlar dahshatli, tasavvur qilib bo'lmaydigan darajada shafqatsiz va deyarli ta'riflab bo'lmaydigan darajada vahshiy edi", dedi.
Hakamlar hay'ati mart oyida Alshayxni 2005-2008 yillarda Suriyaning mashhur Adra qamoqxonasini boshqargan paytda qiynoqqa solish fitnasi va uchta qiynoq epizodida aybdor deb topdi. AQSh prokurorlari Alshayx siyosiy muxolifatni bostirish maqsadida ba'zi mahbuslarni Adraning kichik izolyatsiya kameralariga jo'natib, ularni qiynoqqa solganini ta'kidladi.
Ikki haftalik sud jarayonida uch nafar jabrlanuvchi shiftdagi quvurlarga soatlab yoki kunlab osilgan holda kaltaklanganliklarini va ularning tanasini bel qismidan ikkiga bukadigan qurilma ishlatilganini aytib berdi. AQSh Adliya vazirligi matbuot xabariga ko'ra, bir kishi Alshayx o'sha qurilmani oyog'i bilan bosganini guvohlik qilgan. Adliya vazirligi prokurorlari jazo haqidagi memorandumni: "Ayblanuvchi qilayotgan ishi noto'g'ri ekanini bilgan. Shunga qaramay, u o'z qurbonlarini qiynoqqa solishni buyurgan va unda qatnashgan, chunki u hokimiyatga ega edi va hech qachon javobgarlikka tortilmaydi deb o'ylagan", deb yozgan.
Memorandumni bir necha jabrlanuvchining bayonotlari ham o'z ichiga olgan. Ulardan biri Nidal Shixaniy: "Men hanuz boshqalarning rahm so'rab qichqirganlarini eshitaman: 'Meni qo'yib yuboring, meni qo'yib yuboring' deb takrorlashlarini", degan. Prokurorlar AQSh okrug sudyasi Ernan D. Veradan kamida 80 yil qamoq jazosini so'rashgan. Alshayxning advokatlari Nina Marino va Kollin Keyt esa besh yillik jazo tayinlashni so'rab, uning 74 yoshda ekanini va "jiddiy tibbiy va kognitiv kasalliklarga" ega ekanini qayd etishgan. Ular, shuningdek, Alshayxning Suriyaga deportatsiya qilinishga tayyor ekanini, u yerda yangi hukumat Asad davri xavfsizlik amaldorlarini javobgarlikka tortishga harakat qilayotganini aytishgan.
Alshayx AQShga 2020-yilda kelgan va fuqarolik uchun ariza bergan, biroq Adliya vazirligi uning o'tmishi haqida yolg'on gapirganini ma'lum qilgan. Federal organlar uni 2024-yil iyulida Los-Anjeles xalqaro aeroportida hibsga olishgan. Hakamlar hay'ati mart oyida uni AQSh immigratsiya organlariga yolg'on gapirganlik, yashil karta olish uchun firibgarlik qilganlik va AQSh fuqaroligini olishga urinishda ham aybdor deb topgan. FQB jinoyat bo'limi direktori yordamchisi Xeyt Janke payshanba kuni matbuot xabarida: "Alshayx buyurgan va bevosita qatnashgan harakatlar dahshatli va asabni buzuvchi. Bugungi hukmga olib kelgan jasur jabrlanuvchilarga minnatdorchilik bildiramiz", degan.
Asad 2024-yil dekabrida tezkor isyonchilar hujumi natijasida hokimiyatdan ag'darilib, 14 yillik fuqarolar urushi tugagan bo'lsa-da, mamlakatda vaqti-vaqti bilan zo'ravonliklar davom etmoqda. 2025-yil mart oyida Asadga aloqador qurolli guruhlar Suriya qirg'oqlarida yangi hukumat xavfsizlik kuchlariga pistirma uyushtirgan. Hukumatning qarshi hujumi keyinchalik mazhabviy qasos hujumlari va Asad mansub bo'lgan alavit diniy ozchiligiga mansub yuzlab tinch aholining qirg'in qilinishiga aylanib ketgan. Payshanba kuni Suriyaning Halab shahrida ushbu zo'ravonliklar bilan bog'liq uch kishi hukm qilindi. Asad tarafdorlari guruhining bir a'zosi o'limga, yana biri umrbod qamoqqa hukm qilindi, qasos hujumlarida qatnashgan hukumat xavfsizlik kuchlari a'zosi esa qotillikda aybdor deb topilib, 20 yil qamoq jazosiga hukm qilindi.
Source: www.aljazeera.com