Janubiy Afrikaning Ekurxuleni munitsipalitetida so‘nggi ikki oy ichida to‘qqiz nafar ayolning jasadi topildi. Bu qotilliklar mamlakatni larzaga solib, yuqori jinoyatchilik va femitsid darajasidan aziyat chekayotgan jamiyatda qo‘rquv va g‘azabni kuchaytirdi. Prezident Kiril Ramafosa ayollarga nisbatan zo‘ravonlikning oldini olishda erkaklarni faolroq bo‘lishga chaqirib, politsiyaga “hech qanday tosh qoldirmaslikni” buyurdi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Ayollar bo‘yicha ma’lumotlariga ko‘ra, Janubiy Afrikada ayollarning o‘ldirilish darajasi global o‘rtacha ko‘rsatkichdan besh baravar yuqori. Politsiya oxirgi jasadni 17-sentabr kuni Yoxannesburg chekkasidagi Dawn Parkda topdi. Mahalliy politsiya ma’lumotlariga ko‘ra, taxminan 30 yoshlardagi noma’lum ayol pichoqlangan va tashlab ketilgan holda topilgan. U boshqa joyda o‘ldirilgan bo‘lishi mumkinligi taxmin qilinmoqda.
Bu 17-iyuldan buyon o‘xshash sharoitlarda o‘ldirilgan to‘qqizinchi ayol. Barcha jasadlar Yoxannesburgning katta hududi bo‘lgan Ekurxuleni munitsipalitetida topilgan. Dastlabki besh jasad Kempton Park hududida, qolganlari 25-35 km uzoqlikdagi turli joylarda topilgan. To‘qqiz nafar ayoldan faqat to‘rt nafari shaxsi aniqlangan. 38 yoshli ikki farzand onasi Dineo Motapane kaltaklangan va kuydirilgan jasadi shu hafta Ekurxulenining turar-joy hududida topilgan. 28 yoshli Greys Nkomo jasadi 10-sentabr kuni Kempton Parkdagi R21 trassasida topilgan. O‘tgan hafta 38 yoshli Elizabet Moselakgomo ham Kempton Parkda o‘lik holda topilgan. 32 yoshli do‘kondor Itumeleng Kekana jasadi iyul oyida ko‘prikdan topilgan.
Politsiya jinoyatlar bir-biriga bog‘liqmi yoki bir yoki bir nechta jinoyatchi tomonidan sodir etilganmi, aniqlanmaganini ma’lum qildi. Biroq qurbonlarning yoshi va topilish sharoitlaridagi o‘xshashliklar sababli potentsial aloqalar tekshirilmoqda. Barcha qurbonlar 20-30 yoshlarda bo‘lgan, ba’zilari yalang‘och yoki qisman kiyingan holda topilgan. Ba’zi jasadlarda o‘xshash ko‘karishlar bo‘lgan. Gauteng provinsiyasi politsiya komissari Fred Kekana shoshilinch xulosa chiqarishdan ogohlantirdi: “Tergovchilar barcha imkoniyatlarni, jumladan bir nechta gumondor yoki alohida jinoyatchilar ehtimolini ko‘rib chiqmoqda”.
Kamida bitta gumondor hibsga olingan. Politsiya komissari o‘rinbosari Tebello Mosikili gumondor chorshanba kuni sudga chiqqanini va hibsda qolishini aytdi. Politsiya gumondorning Janubiy Afrika fuqarosi emasligi haqida ma’lumot olgan va buni tekshirmoqda. Gauteng provinsiyasi rahbari Panyaza Lesufi javobgar shaxs “davlatga qarshi urush e’lon qilganini” aytdi va politsiya ishni hal qilishiga ishonch bildirdi. Politsiya jamoatchilikni ma’lumot berishga chaqirib, hibsga olib keladigan ma’lumot uchun 400 ming rand (25 ming dollar) mukofot va’da qildi. Shuningdek, ayollarga Kempton Park yaqinida yolg‘iz yurishdan saqlanish tavsiya etildi.
Janubiy Afrikaning Milliy Boshpana Harakati (NSMSA) ayollar allaqachon xavfsizlik choralarini ko‘rayotganini, zo‘ravonlikning oldini olish mas’uliyati ayollarga yuklanmasligi kerakligini ta’kidladi. “Xavfsizlik bo‘yicha xabarlar ayollar turli xil tanlovlar qilib zo‘ravonlikni oldini olishi mumkin degan ma’noni bermasligi kerak. Zo‘ravonlik uchun javobgarlik jinoyatchilarda, himoya qilish uchun javobgarlik esa jamiyat va davlatda”, dedi tashkilot Al Jazeera ga. Gender tengligi bo‘yicha komissiya xodimi Filisive Gabela qo‘shimcha qildi: “Biz hushyor bo‘lmagan ayollar muammosi bilan shug‘ullanmayapmiz”. Prezident Ramafosa o‘tgan oy erkaklarni gender zo‘ravonlik va femitsidga qarshi virtual qasamyod imzolashga chaqirdi. U jinsiy zo‘ravonlik va oilaviy zo‘ravonlik jinoyatchilari asosan erkaklar ekanligini, shuning uchun erkaklar bir-birlarini javobgarlikka tortishlari, zararli patriarxal normalarni o‘zgartirishlari va ayollarga nisbatan zo‘ravonlik haqida politsiyaga xabar berishlari kerakligini ta’kidladi.
Qotilliklar Janubiy Afrikada keng tarqalgan qo‘rquv va g‘azabni keltirib chiqardi. Ekurxuleni aholisi Nomgqibelo Tshabalala Reuters agentligiga “ayniqsa qizlari borlar uchun juda qo‘rquv va paranoyya his qilmoqda” dedi. Janubiy Afrika Tibbiy Tadqiqotlar Kengashining ma’lumotlariga ko‘ra, 2020-2021 yillarda har 100 ming ayoldan o‘rtacha 5,5 nafari yaqin sherigi tomonidan o‘ldirilgan. Politsiya joriy yilning yanvar-mart oylarida 9 782 zo‘rlash va 12 590 jinsiy jinoyat qayd etgan. Bu kuniga taxminan 108 ta zo‘rlash holatini tashkil etadi. Ko‘p ayollar stigmatizatsiya yoki qasos olish qo‘rquvi tufayli zo‘rlash haqida xabar bermasligi ma’lum. Gender tengligi komissiyasi komissari malika Eurika Mogane Al Jazeera ga “Bu urush. Odamlar ovlanayotgandek tuyuladi” dedi. BMT Janubiy Afrika qotilliklar “izolyatsiya qilingan fojialar emasligini” va ular Janubiy Afrikada ayollar va qizlar duch keladigan doimiy va halokatli zo‘ravonlikni aks ettirishini ta’kidladi.
Source: www.aljazeera.com