Germaniyaning so‘nggi shtat saylovlarida o‘ta o‘ng «Alternativa dlya Germanii» (AfD) va sotsialistik «So‘l» partiyasi sezilarli darajada ovoz to‘pladi, markazchi partiyalar esa qo‘llab-quvvatlashni yo‘qotdi. Kansler Fridrix Merz boshchiligidagi Xristian-demokratik ittifoq (CDU) uchun bu saylovlar haqiqiy zarba bo‘ldi.
Meklenburg-Old Pomeraniya shtatida CDU birinchi marta 5 foizlik to‘siqdan o‘ta olmay, shtat parlamentiga kira olmadi. Bu partiya tarixida ilk bor yuz bergan voqea. Berlin shahar-shtatida esa CDU hokimiyatda bo‘lishiga qaramay katta yo‘qotishlarga uchradi va muxolifatga o‘tishi mumkin.
Kansler Merz saylov natijalarini «chuqur burilish nuqtasi» deb atadi: «Bu Germaniyada CDU uchun dramatik va misli ko‘rilmagan natija. Butun bir blokning shtat parlamentidan chiqib ketishi og‘ir zarba va bu uzoq vaqt biz bilan aks-sado beradi». U federal siyosat, jumladan, saylovchilarni ishontira olmaganligi mag‘lubiyatga ta’sir qilganini tan oldi. Shuningdek, Merz Germaniyada partiyaviy-siyosiy tizimning keskin o‘zgarayotganini, saylovlarda 40 foizdan ortiq ovoz «buzg‘unchi» kuchlarga ketganini ta’kidladi.
AfD Berlin shahar-shtatida 9 foizdan 16 foizga, Meklenburg-Old Pomeraniyada esa ikki baravardan ko‘proq oshib, 38 foizga yetdi. AfD rahbari Tino Chrupalla «ko‘k to‘lqinni to‘xtatib bo‘lmaydi», deb bayonot berdi. Uning hamraisi Alisa Vaydel esa CDU «maydalanib ketganini» va kansler iste’fosi «kechiktirilganini» aytdi.
Sotsialistik «So‘l» partiyasi Berlinda 26 foiz ovoz olib, birinchi marta shahar-shtat saylovida g‘alaba qozondi. Uning yetakchi nomzodi Elif Eralp Berlinning birinchi so‘l meri bo‘lishi mumkin. Eralp bu natijani «birdamlik, xilma-xillik va demokratiya g‘alabasi» deb baholadi. Biroq partiya atrofida antisemitizm mojarolari ham kuzatildi.
Sotsial-demokratlar (SPD) Meklenburg-Old Pomeraniyada 36 foiz ovoz bilan AfDdan keyin ikkinchi o‘rinni egalladi. Amaldagi shtat bosh vaziri Manuela Shvezig yashillar va so‘llar bilan koalitsiya muzokaralarini boshlash niyatida. U kansler Merzning ijtimoiy tizimni qisqartirish va pensiya islohoti rejalarini tanqid qildi.
Saylov natijalari federal koalitsiyadagi ziddiyatlarni yuzaga chiqardi. SPD federal hukumatda CDU bilan birga bo‘lsa-da, saylov kampaniyasi tahlillari aholining kelgusi islohotlardan norozi ekanini ko‘rsatdi. Bu Germaniya siyosiy tizimida jiddiy o‘zgarishlar boshlanganidan dalolat beradi.
Source: www.dw.com