Livanning eng yirik qamoqxonasi — Roumiehda ikki haftadan ko'proq vaqt davomida ochlik e'lon qilgan yuzlab mahbuslarning sog'lig'i keskin yomonlashayotgani ma'lum bo'ldi. Huquq himoyachisi va advokat Muhammad Sabluhning so'zlariga ko'ra, 400 ga yaqin mahbus ovqat, suv va dori-darmonlardan bosh tortmoqda, tez yordam mashinalari har kuni o'nlab kishilarni shifoxonaga olib ketmoqda. "Mahbuslarning ahvoli juda og'ir", — dedi Sabluh Al Jazeera nashriga bergan intervyusida. U Tripoli advokatlar palatasining Mahbuslar huquqlarini himoya qilish markazi rahbari hamdir.
Ochlik aksiyasi 12-sentabrda umumiy amnistiya to'g'risidagi qonunning to'xtatilishiga qarshi boshlangan edi. Ushbu qonun mayda jinoyatlar uchun hukm qilingan mahbuslarni zudlik bilan ozod qilish yoki jazo muddatini qisqartirish imkonini berishi mumkin edi. Livanning ikkinchi yirik shahri Tripolida ham qonunning to'xtatilishiga qarshi norozilik namoyishlari bo'lib o'tdi. Amnistiya qonuni 12-avgustda qamoqxonalardagi haddan tashqari to'lib-toshish muammosini hal qilish maqsadida qabul qilingan edi.
Ochlik e'lon qilgan mahbuslarning aksariyati Suriya inqilobiga birdamlik bildirgani uchun hibsga olinganlar. Ular orasida 2024-yil dekabrida ag'darilgan Suriya prezidenti Bashar al-Assad rejimiga qarshi chiqqanlar ham bor. Mamlakatning eng yirik partiyalaridan biri bo'lgan "Ozod Vatanparvarlik Harakati" Konstitutsiyaviy kengashga apellyatsiya arizasi bilan murojaat qilib, ba'zi mahbuslarga "terrorizm" ayblovi qo'yilganidan xavotir bildirdi. Konstitutsiyaviy kengash o'z hukmini keyingi oyda chiqarishi kutilmoqda.
Livan qamoqxonalari to'lib-toshganligi va minglab mahbuslarning yillar davomida sudsiz qamoqda o'tirishi bilan mashhur. Hozirda mamlakat qamoqxonalarida 8500 ga yaqin mahbus bor, bu sig'imdan deyarli ikki baravar ko'p. Sabluhning ta'kidlashicha, qamoqxonalardagi to'lib-toshish haqiqiy sig'imdan 330 foizdan oshgan. "Livan qamoqxonalaridagi vaziyat haqiqatan ham fojiaviy, u endi hech qanday zarbaga yoki amnistiya qonunining bekor qilinishiga dosh bera olmaydi", — dedi u.
2025-yilda 40 dan ortiq mahbus vafot etgan. "Ba'zilari tibbiy e'tiborsizlik tufayli, boshqalari qiynoqlar ostida halok bo'ldi. Ba'zilari uzoq davom etgan sud jarayonlari va doimiy kechiktirishlar tufayli o'z joniga qasd qildi", — dedi Sabluh. Advokat sud tizimidagi kechikishlarni mahbuslar sonining ko'pligiga asosiy sabab sifatida ko'rsatdi. U sud tizimi Jinoyat-protsessual kodeksining 108-moddasiga rioya qilmayotganini ta'kidladi. Bu modda sudgacha qamoqda saqlash muddatini cheklaydi: mayda jinoyatlar uchun ikki oy, og'ir jinoyatlar uchun olti oy (bir yilgacha uzaytirilishi mumkin).
Source: www.aljazeera.com