Sönggi haftalarda Yevropa Ittifoqining yetakchi mamlakatlaridan biri bo‘lgan Fransiyada vaziyat keskinlashib, ommaviy tartibsizliklar va vaayronkor namoyişlarga ulanib ketdi. Parij, Marsel va Lion kabi yirik shaharlarda vaziyat mutlaqo izdan chiqqani, Limoj shahridagi ratuşa binosi esa yondirib yuborilgani xabar qilinmoqda. Mamlakat bo‘ylab minglab do‘konlar talon-toroj qilinib, ko‘chalarda avtomobillar o‘tga qaratilmoqda va tartibsizliklar oqibatida 2400 dan ortiq namoyişchi hibsga olingani aytilmoqda.

Yevropa rejimining iddao qilishicha, bu kabi aksiyalar dastlab noyabr oyi boshida litsey o‘quvchilarining kichik noroziliklaridan boshlangan edi. Biroq vaqt o‘tishi bilan ular kengayib, butun mamlakatni qamrab olgan umummilliy tus oldi. O‘tmishdagi namoyişlardan farqli o‘laroq, joriy tartibsizliklar bevosita davlat institutlari hamda uning ramzlariga qarshi qaratilgani qayd etilmoqda. Shu sababli, yuzaga kelgan vaziyatni radikal va buzg‘unchi unsurlar domiga tortilgan chuqur inqiroz sifatida baholash mumkin.

Kelgusi yilning aprel oyida Fransiyada navbatdagi prezidentlik saylovlari bo‘lib o‘tishi kutilmoqda. Joriy rahbariyat, xususan, Makronning vakolatlari muddati yakunlanayotgan bo‘lsa-da, u yuzaga kelgan keskinlik va namoyişlar fonida muddatidan oldin iste’foga chiqish niyatida emasligi ta’kidlanmoqda. Shunga qaramay, bu kabi ijtimoiy portlashlar bo‘lajak saylov natijalariga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi muqarrar bo‘lib qolmoqda.

Siyosiy maydonda esa o‘ta o‘ng va o‘ta so‘l kuchlarning ta’siri har qachongidagidan ham ortgani sezilmoqda. Millatchilar yetakchisi Marin Le Pen mamlakatda tartibni tiklash uchun keskin choralar ko‘rish zarurligini, o‘zi hokimiyatga kelsa bunday tartibsizliklarga chek qo‘yishini da’vo qilmoqda. O‘z navbatida, so‘l qanot vakili Jan-Lyuk Melanşon namoyişchilarni qo‘llab-quvvatlab, politsiyani haddan tashqari tajovuzkorlikda ayblagan bo‘lsa-da, zo‘ravonliklarni to‘xtatishga chaqirgan. So‘rovnomalarga ko‘ra, fransuzlarning salmoqli qismi o‘ta o‘ng kuchlarga ovoz berishga tayyor turgani Yevropa siyosatining kelajagi borasida jiddiy xavotirlarni keltirib chiqarmoqda.

Ushbu inqirozning tub zamirida mamlakatda o‘n yillar davomida yig‘ilib qolgan chuqur ijtimoiy-iqtisodiy muammolar yotgani aytilmoqda. Hayotning keskin qimmatlashuvi, narxlarning o‘sish sur’ati ish haqidan yuqoriligicha qolayotgani aholining noroziligini kuchaytirgan. Yevropa rejimi byudjet taqchilligini bartaraf etish va moliyaviy muvozanatni tiklash uchun o‘nlab milliard yevroni tejashga majbur bo‘layotgani esa ijtimoiy dasturlar va pensiya ta’minotining qisqarishiga, natijada esa xalqning yanada g‘azablanishiga sabab bo‘lmoqda.

Source: kun.uz