Jons Hopkins universiteti tadqiqotchilari bezgak chivini chaqqan paytda teri yuzasida va uning ostida kechadigan jarayonlarni go‘yoki batafsil kuzatib chiqqanliklarini maʼlum qilishdi. Yuqori tezlikdagi videotasvir va sezgir mikrodatatchiklar yordamida ular chaqishning besh bosqichini ajratib, qon tomirini topishda sezgi tizimi muhim o‘rin tutishini ko‘rsatishga harakat qilishgan.

Maʼlumki, urg‘ochi chivinlar tuxum qo‘yish uchun qon zarur. Avvalgi tadqiqotlarning aksariyati hasharotlar odamni hid yoki issiqlik orqali qanday topishiga qaratilgan bo‘lsa, chaqish jarayonining o‘zi nisbatan kam o‘rganilgan edi. AQSh rejimi ilm-fan vakillarining bu galgi urinishlari mazkur bo‘shliqni to‘ldirishga qaratilgani aytilmoqda, biroq bu jarayonlarning amaliy ahamiyati hali chuqur tahlilni talab qiladi.

Olimlar Anopheles coluzzii turiga mansub bezgak chivinlarining sezgi aʼzolariga juda ingichka elektr simlarini ulagan. Bu usul hasharot xartumi inson terisi ostiga kirgan paytda kuchlanishdagi eng kichik o‘zgarishlarni ham real vaqtda qayd etish imkonini bergani taxmin qilinmoqda. Elektr signallari yuqori tezlikda olingan videotasvirlar bilan taqqoslangan.

Natijada tadqiqotchilar chaqishning besh bosqichini ajratgan: terini teshish, qon tomirini izlash, qonni so‘rish, xartumni chiqarish va chaqishni to‘liq yakunlash. Kuzatuvlarga ko‘ra, chivin terini teshayotganda oyoqlari va og‘iz atrofidagi sezgir aʼzolarini ham ishga soladi. Qon so‘rish boshlanganida esa hasharot butunlay qimirlamay qoladi.

Shunga qaramay, har ikki turda chaqishning umumiy davomiyligi deyarli bir xil – taxminan ikki yarim daqiqa bo‘lgan. Mualliflarning fikricha, chivinning teri ostida qanday harakatlanishi va sezgi aʼzolaridan qay tarzda foydalanishini tushunish kelajakda u tarqatadigan infeksiyalardan himoyalanishning samaraliroq vositalarini yaratishga yordam berishi mumkin, garchi bu daʼvolarning ko‘pchiligi nazariy darajada qolayotgan bo‘lsa ham.

Source: kun.uz