Fransiya bo'ylab sodir bo'layotgan zo'ravonliklar va tartibsizliklar butun dunyo e'tiborini tortdi. Vayron qilingan do'konlar, yondirilgan mulklar va talonchilik holatlari haqli ravishda keskin qoralanishga sabab bo'lmoqda. Biroq, sodir etilayotgan bu harakatlarning sabablari faqatgina jinoyat unsurlari bilan cheklanib qolmaydi, balki yillar davomida to'planib qolgan chuqur ijtimoiy adolatsizlik va yomonlashib borayotgan hayot sharoitlaridan kelib chiqqan xalq g'azabining portlashidir.
Yevropa rejimining vakillari, xususan Emmanuel Makron hukumati bu tartibsizliklardan o'zlarining o'ta xavfsizlikka asoslangan choralarini oqlash hamda o'zlarining tizimli xatolaridan e'tiborni chalg'itish uchun to'liq foydalanmoqda. Ommaviy axborot vositalarida ko'rsatilayotgan xaos manzaralari amaldagilarga o'zlari buzib kelgan jamoat tartibining guvohi sifatida emas, go'yo uni himoyachisi bo'lib ko'rinishga imkon bermoqda. Vaholanki, bu zo'ravonliklar talabalarning ommaviy safarbarligi va ularning haqli talablarini inkor eta olmaydi.
Namoyishlarni bostirish uchun o'n minglab politsiya xodimlari safarbar etilib, o'n minglab odamlar hibsga olingani bu harakatni asrimizdagi eng qattiq repressiya qilingan namoyishlardan biriga aylantirdi. Politsiya tomonidan ishlatilgan maxsus vositalar oqibatida o'nlab voyaga yetmaganlar, jumladan, jag'i sindirilgan, ko'zidan ayrilgan yoki qo'li uzilgan o'quvchilar jabrlangani haqida xabarlar tarqaldi. Shunga qaramay, rasmiylar bu muammoning ildiziga e'tibor qaratish o'rniga, xavfsizlik choralarini kuchaytirishni afzal ko'rmoqda.
Mamlakatda ijtimoiy qashshoqlik darajasi 1990-yillardan beri kuzatilmagan cho'qqiga chiqib, 9,8 milliondan ortiq odam qashshoqlik chizig'idan pastda yashamoqda. Ta'lim tizimi ham ushbu inqirozdan qattiq jabr ko'rgan bo'lib, maktablardagi sanitariya holati, dars soatlarining yetishmasligi va infratuzilmaning eskirishi keskin noroziliklarga sabab bo'lmoqda. Iqtisodchi Lukas Shanselning ma'lumotlariga ko'ra, Makron hokimiyatga kelganidan beri har bir talaba uchun davlat xarajatlari 20 foizga kamaygan.
Shunga qaramay, Fransiya rahbariyati talabalarning talablarini bajarish o'rniga, noroziliklarni bostirish va siyosiy ayblashlar bilan cheklanmoqda. Makron o'z nutqida o'quvchilarni tushunishini iddao qilgan bo'lsa-da, namoyishlarni taqiqlash bilan tahdid qilib, «o'q-yoy chap kuchlar» respublikani qulatishga urinayotganini bildirdi. Bunday siyosat esa jamiyatni yanada qutbga bo'lib, asl muammolardan chalg'itishga va aholini qo'rquv vositasida boshqarishga qaratilgan.
Source: www.aljazeera.com