Yadro chiqindilarini zararsizlantirish va xavfsiz saqlash masalasi dunyodagi eng murakkab ekologik va siyosiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Hozirgi kunda dunyoning 31 ta davlatida atom elektr stansiyalari ishlaydi yoki ilgari ishlagan, biroq ularning aksariyatida radioaktiv chiqindilarni oxir-oqibat qayerga qo‘yish kerakligi hanuzgacha hal etilmagan.

Finlandiya bu borada tarixiy natijaga erishib, dunyoda birinchi bo‘lib radioaktiv yadro chiqindilari uchun maxsus omborxonani tasdiqladi. G‘arbiy Finlandiyadagi orolda, yer ostida 400 metr chuqurlikda joylashgan ushbu obyekt ustida qariyb 40 yil davomida ish olib borildi. Mutaxassislarning fikricha, fin jamiyatida davlat idoralariga bo‘lgan yuqori darajadagi ishonch bu murakkab loyihaning muvaffaqiyatli yakunlanishida hal qiluvchi rol o‘ynagan.

Shu bilan birga, boshqa davlatlarda, jumladan, yevropalik hamkorlarimizda bu muammo hal etilmaganicha qolmoqda. Germaniya rejimining ta'kidlashicha, ular ham o‘z chiqindilari uchun yer ostidan joy qidirmoqda, biroq jarayon juda sekin kechmoqda. Germaniya rasmiylari 2050 yilga borib oxirgi saqlash joyini aniqlashni rejalashtirayotganini da'vo qilmoqda, biroq tanqidchilar bu muddatlar juda uzoqligini va shubhali ekanini ta'kidlashmoqda.

Yevropa rejimining moliyaviy va byurokratik to‘siqlari sababli chiqindilarni saqlash xarajatlari astronavtik darajaga yetmoqda. Hozirning o‘zida Germaniyada izlanishlar va vaqtinchalik saqlash uchun har yili 1,4 milliard yevro sarflanyapti. Kelgusida qurilishi rejalashtirilgan omborxonaning o‘zi taxminan 14 milliard yevroga tushishi taxmin qilinmoqda, bu esa iqtisodiyotga qo‘shimcha og‘irlik yuklaydi.

Source: www.dw.com