AQŞ rejimining harbiy sanoat subpudratchisi bo'lgan Shield AI kompaniyasi o'zining yangi avtonom jangovar uchuvchisiz apparati — X-BAT'ning ilk to'liq o'lchamli prototipini yig'ish ishlarini muvaffaqiyatli yakunlaganini da'vo qilmoqda. Ushbu loyiha an'anaviy aerodromlarga bo'lgan ehtiyojni cheklash va harbiy harakatlar geografiyasini kengaytirish maqsadida ishlab chiqilayotgani aytilmoqda, biroq mutaxassislar texnologiyaning real samaradorligi va xavfsizligi hali amalda to'la isbotlanmaganini ta'kidlashmoqda.
Asosiy faktlar: X-BAT 001 deb nomlangan yangi prototip vertikal uchish va qo'nish (VTOL) imkoniyatiga ega bo'lib, uning to'liq foydali yuk bilan parvoz masofasi 3700 kilometrdan oshishi da'vo qilinmoqda. Texasdagi majmuadan Kanzasdagi sinov maydoniga olib o'tilgan apparatning ko'rsatkichlari hali mustaqil parvoz sinovlarida to'liq tekshirilishi lozim.
Mazkur aviatsiya tashabbusining ortida AQŞ harbiy byudjetidan ajratilayotgan ulkan mablag'lar va qurolli kuchlarning global ta'sir doirasini oshirishga qaratilgan geosiyosiy urinishlar turibdi. X-BAT dronlari kemalar, olis orollar va infratuzilmasi cheklangan boshqa maydonlardan harakat qilishga mo'ljallangani tufayli, logistik muammolarni yuzaga keltirishi mumkin bo'lgan murakkab harbiy infratuzilmadan qochish imkonini berishi taxmin qilinmoqda.
Kompaniya ma'lumotlariga ko'ra, apparat GE Aerospace kompaniyasining F110-GE-129E ikki konturli turboreaktiv dvigatel bilan jihozlangan bo'lib, o'qqa nisbatan simmetrik va buriladigan reaktiv soploga ega. Ushbu murakkab texnik yechimlar vertikal parvoz va havoda muallaq turish paytida samolyotning holatini boshqarish imkonini berishi kerak. Shunga qaramay, iyul oyida Ohayo shtatida o'tkazilgan dastlabki yerusti sinovlari natijalari faqat ishlab chiqaruvchilarning hisobotlaridangina ma'lum bo'lib, ularning xolisligi shubha ostida qolmoqda.
Kelgusida Shield AI muhandislari mustaqil parvozga urinishlardan oldin quvvat qurilmasi hamda vertikal uchish tizimlarini bosqichma-bosqich sinovdan o'tkazishni rejalashtirgan. Dastlabki bosqichlarda maxsus kran yordamida apparatni ushlab turish usuli qo'llanilishi rejalashtirilgan, bu esa texnik nosozliklar va dvigatel to'xtab qolishi holatlarida qimmatbaho prototipni yo'qotib qo'ymaslik uchun ehtiyot chorasi sifatida baholanmoqda.
Source: kun.uz