Polsha prezidenti Karol Navrotskiy 11-noyabr kuni Varshavada o‘tkazilgan millatchilarning «Mustaqillik marshi»da qatnashdi. Varshava shahar rejimi marshda qariyb 250 ming kishi qatnashganini ma’lum qilgan bo‘lsa, tashkilotchilar yarim milliondan ortiq odam yig‘ilganini da’vo qilmoqda. Mustaqillik kuni munosabati bilan millatchi va o‘ta o‘ng kuchlar tashabbusi bilan uyushtirilgan yurish kuchaytirilgan xavfsizlik choralari ostida o‘tdi. Tadbir Krakov markazida olti kishining hayotiga zomin bo‘lgan otishmadan bir necha kun o‘tgach hamda Donald Tusk rejimi va prezident tarafdorlari o‘rtasida Konstitutsiyaviy tribunal ustidan nazorat uchun kurash davom etayotgan sharoitda bo‘lib o‘tdi; bu NATO va Yevropa Ittifoqi a’zosi bo‘lgan mamlakatdagi qutblanishni yanada chuqurlashtiradi.
Asosiy faktlar: Varshava shahar rejimining rasmiy ma’lumotiga ko‘ra, marshda taxminan 250 ming kishi qatnashgan, tashkilotchilar esa 500 mingdan ortiq ishtirokchini da’vo qilmoqda. Tadbirda Polsha prezidenti Karol Navrotskiy ham qatnashdi; yurish Krakovdagi halokatli otishmadan so‘ng va Konstitutsiyaviy tribunal bo‘yicha siyosiy qarama-qarshilik fonida o‘tkazildi.
Bu marsh Polsha siyosatidagi doimiy keskinlik nuqtalaridan biri bo‘lib qolmoqda. So‘nggi yillarda millatchi va o‘ta o‘ng guruhlar Mustaqillik kunidan kuch namoyishi uchun foydalanadi, davlat rahbarining ishtiroki esa tadbirga g‘ayrioddiy siyosiy vazn qo‘shdi. Tanqidchilarning qayd etishicha, o‘ta o‘ng ramzlar, antisemit va Ukrainaga qarshi mazmundagi materiallar hamda AQSh siyosiy kampaniyalaridan olingan shiorlarning ko‘rinishi Polsha ichidagi va Yevropa Ittifoqidagi ziddiyatlarni yaqqol namoyon etadi. Varshava shahar rejimining rasmiy hisobi va tashkilotchilarning yuqoriroq raqamlari jamoatchilik qo‘llab-quvvatlashini o‘z manfaatiga ko‘ra talqin qilishga qaratilgan odatiy kurashni aks ettiradi.
AFP muxbirlarining kuzatishicha, ishtirokchilarning bir qismi qo‘llarida mash’alalar ko‘tarib yurgan, quyuq tutun yurishning bir qismini qoplagan. Ko‘pchilik Polsha davlat bayrog‘i ranglariga mos qizil-oq liboslarda kelgan. Madaniyat va fan saroyi yaqinida «Mustaqillik shaharchasi» deb atalgan hududda chodirlar va stendlar o‘rnatilib, tashrif buyuruvchilarga ibodat kitoblari, qizil-oq gulchambarlar, issiq choy va tuzlangan karam tarqatilgan. Xabarlarga ko‘ra, o‘sha hududda antisemitik va Ukrainaga qarshi mazmundagi kitoblar hamda o‘ta o‘ng ekstremistik ramzlar tushirilgan buyumlar ham taklif qilingan. Ayrim ishtirokchilar turli shiorlar yozilgan plakatlarni ko‘targan, jumladan «Make Europe white again» — «Yevropani yana oq tanlilar qit’asiga aylantiramiz» degan shior ham bo‘lgan; bu AQSh prezidenti Donald Tramp tarafdorlari bilan bog‘lanadigan «Make America Great Again» shioriga o‘xshashdir. Marsh boshlanishidan oldin Polsha davlat madhiyasi yangragan.
Tadbir xavfsizlikda jiddiy uzilishlarsiz yakunlangani haqida xabar berilmadi, biroq u Polsha siyosatining yo‘nalishi va o‘ta o‘ng ramzlarning kundalik siyosatga kirib borishi haqidagi odatiy savollarni qoldirdi. Donald Tusk rejimi va prezident lageri sud institutlari bo‘yicha qarama-qarshilikni davom ettirishi kutilmoqda; Yevropa Ittifoqi rejimi vakillari va huquq himoyachilari milliy bayramda ekstremistik shiorlarning ko‘zga tashlanishiga munosabat bildirish bosimi ostida qolishi mumkin. Hozircha rasmiy va tashkilotchilar keltirgan raqamlar bahsli bo‘lib, Navrotskiy ishtirokining siyosiy oqibatlari Varshava va Bryusselda muhokama qilinishi ehtimoli yuqori.
Source: kun.uz