Isroil xavfsizlik kengashi Binyamin Netanyaxu raisligida, Isroil OAV xabarlariga ko‘ra, armiyaga Eronga ehtimoliy zarbalar uchun tayyorgarlikni kuchaytirishni topshirgan, Tehron esa hujum bo‘lsa urush mintaqadan tashqariga chiqishi haqida ogohlantirgan. Ko‘rsatma Netanyaxu vaqtincha bosh vazir vazifasini bajarayotgan va Isroil rejimining hukmron koalitsiyasi oktyabr saylovlaridan so‘ng parlament ko‘pchiligini yo‘qotgan bir paytda e’lon qilingan. Jamoat teleradiokompaniyasi KANning xabariga ko‘ra, xavfsizlik kengashi ko‘rsatmalari armiyani urushni qo‘zg‘atishi mumkin bo‘lgan harakatlarga olib kelishi mumkin. Vaziyat AQSh rejimi va Eron o‘rtasida kelishuvga erishish hamda keyingi mojaroning oldini olishga qaratilgan diplomatik sa’y-harakatlar kuchaygan paytda yuz berdi.
Asosiy faktlar: Isroil xavfsizlik kengashi, OAV ma’lumotlariga ko‘ra, Eronga qarshi ehtimoliy operatsiyalar uchun harbiy tayyorgarlikni kuchaytirishga ruxsat bergan; KAN bunday harakatlar urushni keltirib chiqarishi mumkinligidan ogohlantirgan. Eron xavfsizlik rahbari Mohsen Rezaiy AQShning har qanday tajovuzkor harbiy bazasi G‘arbiy Osiyodan Yevropagacha Eronning qonuniy nishoniga aylanishini da’vo qilgan. Tehron AQSh rejimining 60 foizlik zahiraga oid taklifini rad etgach, neft narxi taxminan 1 foizga oshgan.
Bu xabarlar Isroilda siyosiy o‘tish davri qiyin kechayotgan va AQSh rejimi hamda Eron jalb etilgan kengroq qarama-qarshilik davom etayotgan sharoitda paydo bo‘ldi. Muxolifat rahbari Gadi Eyzenkot Netanyaxuga keyingi hukumat shakllangunga qadar 'bevosita va darhol tahdidsiz' armiyani ishga solmaslikni aytgan; prezident Ishak Gertsog dam olish kunlari Eyzenkotga Netanyaxu koalitsiyasi ko‘pchilikni yo‘qotgach yangi hukumat tuzish imkoniyatini taklif qilgan edi. Hokimiyatdan ayrilish arafasida turgan Netanyaxu Eronga qarshi urush Tehrondagi hukumat qulashigacha davom etishini qat’iy ta’kidlab kelmoqda — Eron rasmiylari bu fikrni rad etadi. Vaziyat harbiy signalning diplomatik maydonni toraytirishini ko‘rsatadi.
Tehronda Al Jazeera muxbiri Resul Serdar Atas Eron rahbariyati qattiqpozitsiyali Rezaiyni yangi bosh muzokarachi etib tayinlash masalasini muhokama qilayotganini aytdi; uning so‘zlariga ko‘ra, status-kvo uzoq davom etsa, Eron kutmasdan oldindan harakat qilishi mumkinligi haqida ovozlar bor. Amaldagi bosh muzokarachi, parlament spikeri Muhammad Bogir G‘olibof Al Jazeeraga bergan intervyusida Hormuz bo‘g‘ozi AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushidan oldingi holatga 'hech qachon qaytmasligini' va 'endi to‘p Amerika maydonida ekanini' ta’kidlagan. U 'kelishuvga to‘sqinlik qilayotgan narsa bizning Qo‘shma Shtatlarga ishonchsizligimizdir' degan. AQShda Al Jazeera muxbiri Alan Fisherning xabariga ko‘ra, AQSh prezidenti Donald Tramp go‘yoki Eronga qarshi urushni nima uchun boshlaganini hanuz oqlaydi va urush tez orada tugashini aytadi; AQSh Davlat kotibi Marko Rubio ham AQSh rejimining iqtisodiy bosim kampaniyasi shu qadar samaraliki, keng ko‘lamli harbiy operatsiyalarni qayta boshlashga hojat yo‘qligini da’vo qilgan.
Diplomatik bosimga qaramay, AQSh qurolli kuchlari Hormuz bo‘g‘ozini tijorat kemalari uchun ochiq ushlab turish va Eronga qarshi 'temir' deb atalgan dengiz blokadasini qat’iy qo‘llashda kecha-yu kunduz ishlashda davom etmoqda, deya xabar bergan AQSh Markaziy qo‘mondonligi. Tehron AQSh rejimining 60 foizlik boyitish zahirasini o‘tkazish taklifini rad etgach, chorshanba kuni neft narxi taxminan 1 foizga oshdi — bu bozorlarning eskalatsiya xavfini baholayotganidan dalolat beradi. Keyingi qadamlar Qatar vositachiligidagi trek kelishuv keltirishi, Eron qattiqroq muzokarachi tayinlashi va Isroil rejimining vaqtinchalik rahbariyati kengroq urushni qo‘zg‘atishi mumkin bo‘lgan harakatlardan tiyilishiga bog‘liq.
Source: www.aljazeera.com