SpaceX kompaniyasi 2026-yil 13-noyabr, juma kuni “Starship” raketasining 15-sinov parvozini o‘tkazishni rejalashtirmoqda. Missiyaning asosiy maqsadi — tizimning ikkala bosqichi, ya’ni Super Heavy va Ship’ni uchirish maydonchasiga qaytarib, ularni bir parvozda ilk bor tutib olishga urinish. Parvoz “Starbase” (Yulduzli baza)dan AQSh sharqiy vaqti bilan 17:45 da boshlanadigan 75 daqiqalik oynada amalga oshirilishi kerak; bu Moskva vaqti bilan 2026-yil 14-noyabr soat 01:45, Toshkent vaqti bilan 03:45 ga to‘g‘ri keladi.
Asosiy faktlar: 15-sinov parvozi juma, 13-noyabr kuni 75 daqiqalik oynada boshlanadi. Super Heavy startdan taxminan 6,5 daqiqa o‘tib xizmat minorasi tomonidan tutib olinishi kutilmoqda, Ship esa 22 soatdan ortiq parvoz qilib, Yerni taxminan 14 marta aylanadi. Muvaffaqiyat orbital tizimning ilk to‘liq qaytarilishi va tez qayta ishlatiladigan raketa yaratishdagi muhim yutuq bo‘ladi.
SpaceX ma’lumotlariga ko‘ra, Starship ikki bosqichli transport tizimi bo‘lib, uning birinchi bosqichi Super Heavy, yuqori bosqichi esa Ship hisoblanadi. Har ikkala qism ham to‘liq qayta foydalanish va qisqa vaqt ichida navbatdagi parvozga tayyorlanish uchun loyihalashtirilgan. Kompaniya avvalroq Starship parvozlari davomida Super Heavy’ni uch marta tutib olgan, biroq Ship bilan bunday manyovr hech qachon sinab ko‘rilmagan. Ship Super Heavy’dan balandroq va uzoqroqqa uchgani uchun uning Yerga qaytishi murakkabroq hamda energetik jihatdan og‘irroq kechadi.
SpaceX mutaxassislari missiya tavsifida shunday deya ta’kidlagan: “Rejaga ko‘ra, bo‘lajak parvoz Starship ham, Super Heavy ham tutib olinishi uchun uchirish maydonchasiga qaytadigan birinchi parvoz bo‘ladi. Muvaffaqiyatga erishilsa, bu orbital uchirish tizimining ilk bor to‘liq qaytarilishini anglatadi va Starship’ni ishonchli, qisqa vaqt ichida qayta uchirishga tayyorlash mumkin bo‘lgan ko‘p martalik raketaga aylantirish yo‘lidagi ulkan yutuq bo‘ladi”. Kompaniya asoschisi va bosh direktori Ilon Mask ham 15-sinovda ikkala bosqichni tutib olishga urinish bo‘lishi mumkinligini avval aytgan edi.
14-sinov parvozi 28-sentabrda Ship’ning orbitaga ilk bor chiqishini ta’minlagan edi. O‘sha safargidek, joriy missiyada ham Ship SpaceX’ning yangi avlod Starlink V3 sun’iy yo‘ldoshlaridan 26 tasini orbitaga joylashtirishi kutilmoqda. Ilon Maskning so‘zlariga ko‘ra, ular kelajakda taxminan 100 000 ta apparatni qamrab oladigan yangi ulkan sun’iy yo‘ldoshlar guruhining dastlabki qismi bo‘ladi. Biroq bu safar Ship 14-parvozdagidan ancha uzoq uchishi kerak: o‘sha parvoz startdan taxminan uch soat o‘tib, Tinch okeanining shimoliy qismida suvga qo‘nish bilan yakunlangan edi.
Reja bajarilsa, Super Heavy startdan taxminan 6,5 daqiqa o‘tib xizmat ko‘rsatish minorasi tomonidan tutib olinadi, Ship esa ancha uzoq parvozda qoladi. Mutaxassislar bu sinovni texnik jihatdan murakkab va yuqori xavfli deb baholaydi: ob-havo, texnik tekshiruvlar yoki avtomatik tizimlardagi nosozliklar sabab uchirish kechiktirilishi mumkin. Shunga qaramay, muvaffaqiyatli natija Starship’ning kelajakdagi orbital missiyalari, Starlink’ni kengaytirish va Oy hamda Marsga uzoq muddatli parvozlar uchun muhim poydevor yaratadi.
Source: kun.uz