O‘zbekistonda 2025–2026-yillarda mobil qurilmalarni rasmiylashtirish va IMEI kodlarini ro‘yxatdan o‘tkazish bilan bog‘liq qoidabuzarliklar yuzasidan 29 nafar bojxona xodimi intizomiy javobgarlikka tortildi. Bu haqda 11-noyabr kuni bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida Bojxona qo‘mitasi boshqarma boshlig‘i Farhod Olimjonov ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, tegishli davrda qo‘mita tomonidan 21 ta xizmat tekshiruvi o‘tkazilgan, yana 67 nafar xodim bilan profilaktik suhbatlar olib borilgan. Anjuman davomida Toshkent aeroportidagi bojxona postlari xodimlariga oid jinoiy ta’qib masalasi ham ko‘tarilib, IMEI tekshiruvi tizimidagi kamchiliklar va mas’uliyat taqsimoti muhokama qilindi.
Asosiy faktlar: 21 ta xizmat tekshiruvi natijasida 29 nafar bojxona xodimi jazolangan, 67 nafar xodim bilan yakka tartibdagi profilaktik suhbatlar o‘tkazilgan. Ayrim xodimlarga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgani ma’lum qilingan, biroq idora jurnalistlar tilga olgan 200 dan ortiq xodimga oid raqamni tasdiqlamagan. Bojxona qo‘mitasi IMEI kodlarini tekshirish bo‘yicha asosiy mas’uliyat 2019-yilgi 778-son qarorga muvofiq mobil qurilmalar operatori zimmasida ekanini ta’kidlagan.
Qoidabuzarliklar bojxona organlarining raqamlashtirilgan tizimlari orqali aniqlanayotgani alohida qayd etildi. Farhod Olimjonovning ta’kidlashicha, barcha jarayonlar raqamlashtirilgan, har bir xatti-harakatdan raqamli iz qoladi va bu kuzatuv imkoniyatini beradi. “Ya’ni biz agarda xodimimiz noqonuniy faoliyatni qilib turganini ko‘rib turgan bo‘lsak, faqat himoya qilamiz, degan pozitsiyada emasmiz. O‘zimiz aniqlab, o‘zimiz chora ko‘ramiz”, dedi u. Bu bayonot bojxona idorasi ichki nazoratni kuchaytirish va xodimlar o‘rtasidagi huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilganini ko‘rsatadi.
Matbuot anjumanida jurnalistlar Toshkent aeroportidagi bojxona postlari xodimlariga nisbatan jinoiy ta’qib holatlarini so‘radi. Ular 200 nafardan ortiq xodimga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgani haqidagi ma’lumotlarga tayanib, IMEI tekshiruvi tizimidagi kamchiliklar uchun ayrim inspektorlarni javobgarlikka tortish qanchalik asosli ekanini so‘radi. Bojxona qo‘mitasi vakillari bu raqamni tasdiqlamadi hamda jinoyat ishlarining aniq soni, ayblov moddalari va tergov holatlarini ochiqlamadi. “Toshkent-AERO” ixtisoslashtirilgan bojxona kompleksi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Sherzod Hamidov idora vazifasini vijdonan bajarayotgan xodimlarni himoya qilishini, mutaxassislar qadrli ekanini, biroq noqonuniy harakatlar bo‘yicha har bir xodim qonun oldida javob berishini aytdi.
IMEI kodlarining haqiqiyligini tekshirish va ularni bojxona deklaratsiyalari ma’lumotlari bilan solishtirish kimning majburiyati ekani yuzasidan ham savollar berildi. Farhod Olimjonov Vazirlar Mahkamasining mobil qurilmalarni ro‘yxatdan o‘tkazishni tartibga soluvchi 2019-yil 17-sentabrdagi 778-son qaroriga tayandi. “Mazkur qarorga asosan, mobil qurilmalardagi IMEI raqamlarini tekshirish, ularni ro‘yxatdan o‘tkazish, taqqoslash va identifikatsiya qilish bevosita mobil qurilmalar operatoriga yuklatilgan”, dedi u. Qo‘mita vakiliga ko‘ra, hech bir normativ-huquqiy hujjat bojxona xodimlariga IMEI kodlarining haqiqiyligini aniqlash majburiyatini bevosita yuklamagan. Bojxona organlarining asosiy vazifasi tovar va transport vositalarining bojxona to‘lovlariga ta’sir qiluvchi xususiyatlarini tekshirish ekani, masalan, iPhone olib kirilganda to‘lov miqdorini identifikatsiya qilish, IMEI to‘g‘riligi esa operator mas’uliyati ekani tushuntirildi.
Yakunda bojxona organlari o‘z zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarmaslikdan bosh tortmasligi va UZIMEI operatori bilan hamkorlikni davom ettirayotgani ma’lum qildi. Shu bilan birga, idora jinoiy ishlar bo‘yicha to‘liq ma’lumot bermaganligi sababli ayrim savollar ochiq qolmoqda. Kuzatuvchilar uchun bu holat raqamli nazorat, idoralararo mas’uliyat taqsimoti va bojxona xizmatida shaffoflik qanday ta’minlanayotganini ko‘rsatadigan muhim signal bo‘lib qolmoqda. Keyingi bosqichda tergov holatlari, qoidabuzarliklarning aniq sabablari va UZIMEI bilan hamkorlikdagi tekshiruv tartiblari yuzasidan qo‘shimcha ma’lumot berilishi kutiladi.
Source: www.gazeta.uz